Yamaha Motor Company

Yamaha Motor Company Limited (yapon. ヤマハ発動機株式会社) — yapon köp tarmoqli kompaniyasi, mototsikllar, qayiqlar, qayiq motorlari va boşqa motorli texnika işlab çiqaradi. U 1955-yilda Nippon Gakki kompaniyasidan (hozirgi Yamaha Corporation) ajralib çiqqan, boş qarorgohi Yaponiyaning Şizuoka prefekturasidagi Iwata şahrida joylaşgan.

1887-yilda Torakusu Yamaha Nippon Gakki kompaniyasini asos solgan; u dastlab fisgarmoniya va pianino işlab çiqargan. Keyinçalik kompaniya metall butlovçi qismlar, 1920-yillardan esa samolyot parraklari işlab çiqara boşladi. 1954-yilda Yaponiya hukumati Ikkinçi jahon uruşi oxirida musodara qilingan metall buyumlar zavodini Nippon Gakki'ga qaytardi, şu zavodda mototsikllar işlab çiqariş boşlandi. 1955-yil 1-iyulda bu işlab çiqariş alohida Yamaha Motor Company Limited kompaniyasiga ajratildi. Uning birinçi prezidenti Geniçi Kawakami böldi.

Birinçi model — Yamaha YA-1 (125 kub sm, ikki taktli) nemis DKW RT 125 modelidan nusxa olingan. Rus tilidagi Vikipediyada unga «qizil ninaçi» laqabi berilgani yoziladi. YA-1 Fuji toği etagidagi poygada öz sinfida ğolib çiqqan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, öşa yili Yaponiya avtobayk çidamlilik poygasida u birinçi, ikkinçi va uçinçi örinlarni egallagan. 1956-yilda Yamaha Catalina Grand Prix'da xalqaro musobaqalarda ilk bor qatnaşgan va oltinçi örinni olgan.

1959-yilda kompaniya şişatolali plastikdan motorli qayiqlar işlab çiqara boşladi. 1964-yilda Tailandda Siam Yamaha, 1968-yilda Niderlandiyada Yamaha Motor Europe taşkil etildi. 1966-yilda Tayvanda mototsikl işlab çiqariş yölga qöyildi. 1968-yilda birinçi tört taktli mototsikl XS-1/650 taqdim etildi, şu yili qorda yuradigan transport vositalari (snegohodlar) işlab çiqariş boşlandi. 1972-yilda boş qarorgoh Iwataga köçirildi. 1981-yilda Honda bilan raqobat, AQShdagi import tariflari va sotilmay qolgan mototsikllar tufayli kompaniya 126 mln dollar sof zarar kördi. 1982-yilda Fransiyaning Motobecane (MBK) kompaniyasi bilan hamkorlik boşlandi; 1990-yilda Italiyaning Minarelli bilan hamkorlik boşlanib, 2002-yilda u Yamaha Motor tarkibiga kirdi. 1985-yildan kompaniya Hindistonda işlaydi. 1995-yilda AQShda kruiser mototsikllari uçun Star Motorcycles brendi e'lon qilindi. 2023-yilda snegohodlar işlab çiqarişni bosqiçma-bosqiç töxtatiş e'lon qilindi.

Kompaniya mototsikllar, skuterlar, elektr velosipedlar, qayiqlar, qayiq motorlari, suv mototsikllari, tört ğildirakli ATVlar, golf aravaçalari, elektr generatorlar, avtomobil dvigatellari, sirtga montaj qiluvçi uskunalar va dubulğalar işlab çiqaradi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, u suv transporti savdosida jahonda yetakçi, yarimötkazgiç işlab çiqariş uçun chip montaj uskunalari bozorida ikkinçi örinda turadi.

Rus tilidagi Vikipediyada 2021-yil holatiga köra bölinmalar: quruqlikdagi transport, dengiz transporti, robotlar, moliyaviy xizmatlar va boşqa yönalişlar keltirilgan.

• Forbes Global 2000 (2022) röyxatida — 1158-örin.
• 2021-yilda tuşum uluşi: quruqlikdagi transport — 65 %, dengiz transporti — 22 %, robotlar — 7 %, moliyaviy xizmatlar — 3 %, boşqa — 4 %.
• Sotuv hududlari: Yaponiya — 8,7 %, Osiyo — 41 %, Şimoliy Amerika — 23,7 %, Yevropa — 14,6 %.
• Taxminan 350 mln aksiya çiqarilgan, aksiyadorlar — 79 ming.
• 2016-yil 30-iyun holatiga köra yirik aksiyadorlar: The Master Trust Bank of Japan — 16,21 %, Custody Bank of Japan — 5,14 %, Yamaha Corporation — 4,52 %, Toyota Motor Corporation — 3,61 %.
• Konsolidatsiyalangan şöba korxonalar: 137 ta (2024), rus tilidagi Vikipediyada — 100 dan ortiq.

Prezidentlar: Geniçi Kawakami (1955–1974), Hisao Koike (1974–1983), Hideto Iguçi (1983–1994), Takehiko Hasegawa (1994–2001), Toru Hasegawa (2001–2005), Takaşi Kajikawa (2005–2009), Tsuneji Togami (2009–2010), Hiroyuki Yanagi (2010–2018). 2018-yildan Yoşihiro Hidaka rahbar; u Yamaha Corporation'ning mustaqil direktori ham, kompaniyada 1987-yildan işlaydi.

Guruhga köplab şöba kompaniyalar kiradi, jumladan Yaponiya, AQSh, Niderlandiya, Indoneziya, Vyetnam, Filippin, Tayvan, Hindiston, Tailand va Braziliyadagi korxonalar.