TDK

TDK Corporation (yap. TDK株式会社) — elektron komponentlar, akkumulyatorlar va axborot taşuvçilar işlab çiqaradigan yapon kompaniyasi. Nomi dastlabki yaponça nomining qisqartmasidan olingan; uning ingliz tilidagi izohi manbalarda turliça: rus Vikipediyasida «Tokyo Electronics and Chemicals», ingliz Vikipediyasida «Tokyo Electric Chemical Industry Co., Ltd.».

1933-yilda Tokio texnologiya institutining yapon olimlari Yogoro Kato va Takeşi Takei ferritlarni — keramika xossalariga ega magnit manbalarni — birinçi marta olişdi. Bu kaşfiyotni tijoratlaştiriş uçun Kenzo Saito 1935-yilda kompaniyaga asos soldi (ingliz manbaga köra — 7-dekabrda). Dastlabki mahsulotlar induktivlik ğaltaklari va transformatorlar uçun yumşoq ferrit özaklar böldi. Saito 1946-yilda kompaniyadan ketgan. 1961-yilda kompaniya aksiyalari Tokio fond birjasiga çiqarildi.

1951-yilda keramik kondensatorlar, 1952-yilda magnit lenta işlab çiqarila boşlandi; 1966-yilda Yaponiyada birinçi kompakt-kassetalar çiqdi. 1970-yillar boşida «avilin» (Avilyn) materiali işlab çiqildi, 1982-yilda disketlar işlab çiqariş boşlandi. 1983-yilda kompaniya nomi TDK Corporation deb özgartirildi.

Xorijdagi faoliyat haqida manbalar bir-birini töliq tasdiqlamaydi: rus Vikipediyasiga köra, Nyu-Yorkdagi vakolatxona 1959-yilda oçilgan, 1965-yilda esa u yerda birinçi xorijiy şöba kompaniya röyxatdan ötgan; ingliz Vikipediyasiga köra, AQShdagi faoliyat 1965-yilda Nyu-Yorkdagi ofis bilan boşlangan, Yevropadagi faoliyat esa 1970-yilda Frankfurtdagi ofisdan boşlangan.

Keyingi yillarda kompaniya bir qator korxonalarni sotib oldi: SAE Magnetics (1986), Headway Technologies (2000), Amperex Technology Limited va Lambda Power bölimi (2005), Epcos (2008), Micronas va Hutçinson Technology (2016), ICsense va InvenSense (2017), Qeexo (2023). 2004-yilda TDK Blu-ray disklarini işlab çiqişga qöşilgan birinçi axborot taşuvçilar işlab çiqaruvçisi böldi. 2007-yil oxirida Imation kompaniyasi TDK'ning yozuv taşuvçilar biznesini sotib oldi; ingliz manbaga köra, bitim qiymati 300 million dollar bölgan.

2025/26 moliyaviy yil holatiga köra kompaniya quyidagi bölimlardan iborat:

• Energy Applied Products — akkumulyator va batareyalar;
• Passive Components — kondensatorlar, induktivlik ğaltaklari, ferrit özaklar, transformatorlar, saqlagiçlar, yuqori çastotali komponentlar va pyezoelektrik qurilmalar;
• Magnetic Application Products — qattiq disk kallaklari va magnitlar;
• Sensor Applied Products — harorat va bosim datçiklari, magnit datçiklar va mikroelektromexanik tizimlar (MEMS);
• Others — sanoat uçun mexatron tizimlar, smartfon kameralari uçun aktuatorlar va boşqa faoliyat.

Kompaniya 1983-yildan beri yengil atletika böyiça jahon çempionatlarining homiysi hisoblanadi.

• 2025/26 yilda tuşum — 2,5 trln iyena.
• Tuşum böyiça uluşlar: Energy Applied Products — 54 %, Passive Components — 24 %, Magnetic Application Products — 10 %, Sensor Applied Products — 9 %, Others — 2 %.
• Hududlar böyiça: Xitoy — 55 %, Osiyoning qolgan qismi — 25 %, Yaponiya — 7 %, Yevropa — 7 %, Amerika — 6 %.
• 2026-yilgi Forbes Global 2000 röyxatida TDK 707-örinni egallagan.
• 2026-yil mart holatiga 152 ta konsolidatsiyalangan şöba va 6 ta assotsiirlangan kompaniya mavjud.
• 2001/02 moliyaviy yil 25,77 mlrd iyena zarar bilan yakunlangan (tuşum — 575 mlrd iyena); bu 1975-yilda hisobotlar e'lon qilina boşlaganidan beri birinçi zararli yil bölgan.

Asosiy şöba kompaniyalar orasida TDK Electronics AG va TDK Europe GmbH (Germaniya), InvenSense, Inc. va Headway Technologies, Inc. (AQSh), SAE Magnetics (H.K.) Ltd. va Amperex Technology Ltd. (Gonkong), TDK-Micronas GmbH (Germaniya), Magnecomp Precision Technology (Tailand), TDK Philippines Corporation (Filippin), TDK (Malaysia) Sdn. Bhd. (Malayziya) va TDK Taiwan Corporation (Tayvan) bor. Manbalarda kompaniya rahbariyati haqida ma'lumot berilmagan.