Mitsui & Co.

Mitsui & Co. (yapon. 三井物産, Mitsui Bussan) — Yaponiyadagi yirik universal savdo kompaniyasi (sogo şoşa), Mitsui guruhi (keyretsu) tarkibiga kiradi. Boş ofisi Tokioda joylaşgan.

Kompaniya 1876-yil iyulida Mitsui moliya-sanoat guruhi tomonidan taşkil etilgan. Inglizça manbaga köra, guruh Kaoru Inoue ning Senşu Gaişa savdo uyini öz qöliga olib, uning rahbari etib Takaşi Masudani tayinlagan. Oradan köp ötmay Şanxayda birinçi xorijiy filial oçilgan; u Yaponiya kömirini Xitoyga eksport qiliş uçun xizmat qilgan. 1878-yilda Gonkongda, 1879-yilda Nyu-Yorkda ofis oçilgan. 1882-yildan Britaniya töqimaçilik uskunalarini import qila boşlagan, 1887-yildan Xitoydan, 1892-yildan Hindistondan paxta import qilgan. 1896-yilda dengiz taşuvlariga, 1898-yilda ombor, transport va suğurta xizmatlariga kengaygan.

Kompaniya 1910-yilda rasman röyxatdan ötgan. Birinçi jahon uruşi davrida faoliyati sezilarli kengaygan; 1917-yilda kemasozlik şöba kompaniyasi Mitsui Engineering & Shipbuilding Company taşkil etilgan. Inglizça manbaga köra, 1914-yilda Siemens mojarosi tergovi çoğida Britaniyaning Vickers kompaniyasi va uning yaponiyalik agenti Mitsui & Co. “Kongō” jangovar kreyserini sotib oliş şartnomasi uçun dengiz flotining zobitlariga pora bergani ma'lum bölgan; mojaro Yamamoto hukumatining qulaşiga olib kelgan.

1920-yillar boşida rahbarlik Takuma Danga ötgan; uning davrida şöba tuzilmalar soni 4 baravar oşgan. U 1932-yilda Ketsumeydan guruhi a'zolari tomonidan öldirilgan. 1936-yilda Mitsui oilasi kompaniya işlarida iştirokini töxtatişini e'lon qilgan.

Ikkinçi jahon uruşidan keyin kompaniya ittifoqçi kuçlar boş qömondoni buyruği bilan tarqatib yuborilgan (inglizça manbada 1947-yil 3-iyuldagi direktiva qayd etilgan). Uning örnida Nitto Warehousing Company, Daiiçi Bussan, Nippon Maçinery Trading, Tokyo Food Products va boşqa kompaniyalar vujudga kelgan. Mitsui & Co. nomi qaytarilgan yil haqida manbalar mos kelmaydi: rus tilidagi Vikipediya 1958-yilni, inglizça Vikipediya 1959-yilni (Daiiçi Bussan boşqa kompaniyalar bilan birlaşgan yil sifatida) körsatadi. 1960-yilga kelib kompaniya Yaponiyaning yirik savdo kompaniyalaridan biri va yangi Mitsui guruhining markaziga aylangan. 1960-yillarda Avstraliyadagi temir rudasi konlariga sarmoya kirita boşlagan.

1972-yilda aksiyalari Tokio fond birjasiga çiqarilgan. 1973-yilda AMAX bilan alyuminiy eritiş böyiça qöşma korxona (Alumax) tuzilgan; şu yili Eronda yirik neft-kimyo majmuasi qurilişi boşlangan, ammo kompaniya 1986-yilda loyihadan çiqqan. 2020-yil avgustida Berkshire Hathaway Yaponiyaning beşta yirik savdo kompaniyasida, jumladan Mitsui & Co.da, 5 foizdan ortiq uluşga ega ekani ma'lum böldi.

2025/26 moliya yili böyiça kompaniya quyidagi bölinmalardan iborat:

• Lifestyle — oziq-ovqat va çakana savdo korxonalariga sarmoya, kiyim-keçak brendlari va savdosi;
• Energy — energiya taşuvçilar ulgurji savdosi, neft-gaz qazib oliş, SPG işlab çiqariş va qayta tiklanuvçi energetika loyihalari;
• Chemicals — kimyo xomaşyosi va kimyoviy moddalar savdosi, kimyoviy moddalar rezervuarlari tarmoği, örmon xöjaligi;
• Mineral & Metal Resources — temir rudasi, metallurgiya kömiri va rangli metallar savdosi, kon-metallurgiya korxonalariga sarmoya;
• Maçinery & Infrastructure — infratuzilma va sanoat korxonalariga sarmoya, transport vositalari (avtomobil, samolyot, savdo kemalari) va uskunalar sotuvi va lizingi;
• Iron & Steel Products — pölat mahsulotlari işlab çiqariş va ulgurji savdosi;
• Innovation & Corporate Development — moliyaviy xizmatlar, köçmas mulkni boşqariş, axborot texnologiyalari.

Rossiyaga oid ma'lumotlarga köra, Mitsui “Sakhalin Energy”da 12,5 foiz uluşga ega (“Saxalin-2” loyihasi operatori). Inglizça manbada loyihadagi umumiy uluşi 22,5 foiz deb körsatilgan va kompaniyaning Rossiyadagi faoliyatni davom ettirgani uçun tanqidga uçragani qayd etilgan.

• 2025/26 moliya yilida tuşum — 14 trln iyena.
• Tuşumning mamlakatlar böyiça taqsimoti: Yaponiya — 51 %, Singapur — 17 %, AQSH — 8 %, Avstraliya — 5 %, boşqa mamlakatlar — 18 %.
• Bölinmalar uluşi: Lifestyle — 24 %, Energy — 23 %, Chemicals — 21 %, Mineral & Metal Resources — 14 %, Maçinery & Infrastructure — 11 %, Iron & Steel Products — 4 %, Innovation & Corporate Development — 2 %.
• Forbes Global 2000 (2026): 132-örin; Fortune Global 500: 110-örin.
• 2025-yil holatiga 294 şöba kompaniya (80 tasi Yaponiyada) va 181 uluşli iştirok (30 tasi Yaponiyada).

2026-yil holatiga yirik aksiyadorlar: Berkshire Hathaway, Inc. (10,83 %), Nomura Asset Management Co., Ltd. (5,582 %), Nippon Life Insurance Co. (3,416 %) va Amova Asset Management Co., Ltd. (2,379 %).

Rahbariyat: Tatsuo Yasunaga (1960-yil 13-dekabrda tuğilgan) — 2021-yildan direktorlar kengaşi raisi; Keniçi Hori (1962-yil 2-yanvarda tuğilgan) — 2021-yildan prezident va boş ijroçi direktor.

Katta oçiq kompaniyalardagi uluşlari: IHH Healthcare (32,69 %, Malayziya), Vale S.A. (6,45 %, Braziliya), Penske Automotive Group (20,26 %, AQSH), Sims Ltd. (17,31 %, Avstraliya), MODEC, Inc. (14,87 %, Yaponiya).