Bagamalar

Bagamalar (rasmiy nomi — Bagama Orollari Hamdöstligi) — Florida yarim orolining janubi-şarqida, Kuba şimolida joylaşgan arxipelag davlat. U taxminan 700 oroldan iborat, poytaxti — Nassau şahri.

Bagama orollarining dastlabki aholisi indeyslar bölgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, bular Taino xalqining Lukay tarmoği bölib, Kolumb kelgan paytda ularning soni taxminan 30 ming kişi deb baholanadi. 1492-yilda X. Kolumb ekspeditsiyasi arxipelagning orollaridan biriga tuşgan va uni San-Salvador deb atagan. Ispanlar mahalliy aholini Espanolaga (Gaiti) va boşqa joylarga olib borib işlatgan, natijada aholi qirilib ketgan.

Inglizlar orollarni egallagan yil haqida manbalar turliça ma'lumot beradi. ÖzME (Vikipediya orqali) 1629-yilni körsatadi; rus tilidagi maqolada 1629-yilda Nyu-Providensda ingliz koloniyasi ttaşkil etilgani va 1641-yilda ispanlar uni vayron qilgani aytiladi; ingliz tilidagi maqolada esa inglizlar 1629-yildayoq qiziqiş bildirgani, ammo birinçi ingliz köçmançilari 1648-yilda (Bermuddan) kelgani yoziladi. Rus tilidagi maqolada Bagamalar 1718-yilda Britaniya mustamlakasiga aylangani, ingliz tilidagi maqolada ham şu yil toj mustamlakasi maqomi berilgani qayd etiladi; ÖzME esa 1783-yildan butunlay Angliya mustamlakasiga aylanganini yozadi.

Amerika mustaqillik uruşidan söng orollarga minglab loyalistlar qullari bilan köçirildi va plantatsiyalar taşkil etildi. Britaniyada 1807-yilda qul savdosi taqiqlandi. 20-asrda turizm rivojlandi: ÖzME ma'lumotiga köra, 1946-yildan sayyohlar oqimi kuçaydi, keyinçalik xorijiy banklar ofis oçib, Bagamalar moliyaviy markazga aylandi. 1964-yilda içki mustaqillik berildi, 1973-yil 10-iyulda mustaqillik e'lon qilindi. Birinçi boş vazir Linden Pindling böldi. Bagamalar 1973-yildan BMT a'zosi.

Arxipelag Florida bilan Gaiti oraliğida joylaşgan. Rus tilidagi maqolaga köra quruqlik maydoni 10 070 km², ÖzME esa maydonni 13,9 ming km² deb körsatadi. Eng yirik orol — Andros; aholi asosan Nyu-Providens (Nassau) va Katta Bagama (Friport) orollarida jamlangan. Orollar asosan marjon ohaktoşlaridan tuzilgan, yuzasi tekis. Eng baland nuqta — Ket orolidagi Alvernia tepaligi (63 m).

Iqlimi tropik; yoğingarçilik köp, dovullar iyundan oktyabrgaça tez-tez böladi. Daryolar deyarli yöq, şör köllar köp. Ösimliklar orasida tikanli butalar, qarağay örmonlari va sohilda kokos palmalari bor. Katta Inagua orolidagi milliy boğda dunyodagi eng yirik flamingolar tödasi yaşaydi.

Bagamalar — Vestminster modelidagi konstitutsion monarxiya. Davlat boşliği — Britaniya monarxi (Karl III), uni boş gubernator vakillik qiladi. Qonun çiqaruvçi hokimiyat ikki palatali parlamentga (Majlislar palatasi va Senat) tegişli. Boş vazir — ijroiya hokimiyat rahbari. Asosiy partiyalar — Ilğor liberal partiya va Erkin milliy harakat. 2017-yil 10-may saylovida Ilğor liberal partiya 38 örindan 32 tasini olgan. Milliy bayram — 10-iyul, Mustaqillik kuni.

Ingliz tilidagi maqolaga köra iqtisodiyot turizm va offşor moliyaga asoslangan. ÖzME ma'lumotiga köra aholining yarmidan köpi sayyohlarga xizmat körsatiş bilan band; apelsin, banan, ananas, pomidor, şakarqamiş, sizal yetiştiriladi, baliq ovlanadi. Neftni qayta işlaş zavodi, sement va oziq-ovqat sanoati bor, ohaktoş, tuz qazib olinadi. Pul birligi — Bagama dollari.