Aeroflot

Aeroflot (töliq nomi: «Aeroflot — Rossiya havo yöllari» jamoat aksiyadorlik jamiyati) — Rossiyaning aviakompaniyasi. Ingliz tilidagi Vikipediyada u Rossiyaning milliy taşuvçisi va eng yirik aviakompaniyasi deb ta'riflanadi. Boş qarorgohi Moskvada, asosiy aviamarkazi — Şeremetyevo xalqaro aeroporti.

Sovet fuqaro aviatsiyasi 1921–1923-yillarda şakllandi. 1923-yil 3-fevralda Sovnarkom Qizil Havo Floti kengaytirilişi rejalarini ma'qulladi; bu sana Sovet Ittifoqida fuqaro aviatsiyasining boşlanişi sifatida rasman tan olingan. 1923-yil mart oyida «Dobrolyot» aviakompaniyasi taşkil etildi, 1928-yilda u «Ukrvozduxput» bilan birlaşib, Sovet Ittifoqidagi yagona fuqaro aviakompaniyasiga aylandi. 1932-yil 25-martda «Aeroflot» nomi butun Sovet fuqaro havo floti uçun rasman qabul qilindi.

Uruş yillarida (1941–1945) Aeroflot ekipajlari va texniklari safarbar etildi. Ma'lumotlarga köra, Stalingrad jangi davrida (1942-yil avgust – 1943-yil fevral) 46 000 reys bajarilgan. 1945-yilda Aeroflot 537 000 yölovçi taşigan (1940-yilda — 359 000).

SSSR parçalanganidan keyin, 1992-yilda, Aeroflot taxminan 400 ta mintaqaviy aviakompaniyaga bölindi va oçiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, zamonaviy kompaniyaning huquqiy asosi 1992-yil 28-iyuldagi Rossiya hukumatining 527-sonli qarori böldi: 1991-yil iyunida röyxatdan ötgan «Aeroflot — Sovet havo yöllari» işlab çiqariş-tijorat birlaşmasi «Aeroflot — Rossiya xalqaro havo yöllari» AOJ ga aylantirildi. 1994-yilda kompaniya oçiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirilib, qisman xususiylaştirildi; 51 % aksiya davlatda qoldi. 2000-yilda «Aeroflot — Rossiya havo yöllari» deb qayta nomlandi.

2000-yillarda brend yangilandi (2003-yilda samolyotlar rangi va ekipaj formasi yangilandi), park modernizatsiya qilindi. 2006-yil aprelida Aeroflot SkyTeam ittifoqiga qöşildi; rus tilidagi Vikipediyaga köra, 2022-yil 30-apreldan a'zolik vaqtinça töxtatilgan. 2009-yilda parkdan oxirgi Tu-154 samolyotlari çiqarildi.

Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirişi va unga javoban joriy etilgan sanksiyalar sababli kompaniya 2022-yil 8-martdan bir qator xalqaro reyslarni bajarmaydi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 2022-yilda aviakompaniyaga Yevropa Ittifoqi hududiga uçiş taqiqlangan.

Aeroflot içki va xalqaro reyslarni Moskvadagi Şeremetyevo va Krasnoyarsk aeroportlaridan bajaradi. Kompaniya «Rossiya» va «Pobeda» (arzon narxli aviakompaniya) bilan birga «Aeroflot» guruhi aviatsiya xoldingini taşkil etadi. 2009-yilda Şeremetyevoda kompaniyaning öz terminali (D terminali) oçilgan. Kompaniya yuk taşiş yönalişini ham yuritadi: 2009-yilda «Aeroflot-Kargo» boşqa tomondan bankrot deb e'lon qilinib, bu faoliyat «Aeroflot» içidagi yuk departamentiga ötkazilgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, kompaniya Yakovlev MC-21 samolyotini asosiy samolyoti qilişni rejalaştirgan, yetkazib beriş 2027-yilda boşlanişi kutilmoqda.

• Rossiya bozoridagi uluşi: taxminan 42,3 % (ingliz tilidagi Vikipediya).
• 2024-yilda şöba kompaniyalar bilan birga taşilgan yölovçilar: 55,3 million.
• Parki (şöba kompaniyalarsiz): 171 samolyot — 112 ta Airbus va 59 ta Boeing.
• Özbekça Vikipediyada 2017-yil noyabr holatiga kompaniya tarkibida 220 ta samolyot qayd etilgan.

Mulkçilik haqidagi ma'lumotlar manbalarda farq qiladi: özbekça Vikipediyada kompaniya davlat (51 %) aviakompaniyasi deb körsatilgan, ingliz tilidagi Vikipediyada esa Davlat mulkini boşqariş federal agentligiga 73,77 % tegişli, qolgani erkin muomaladagi aksiyalar ekani aytilgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, kompaniya davlat-xususiy aviakompaniyadir.

2009-yilda boş direktor Valeriy Okulovning örniga Vitaliy Savelyev keldi. Kompaniya «Rossiya» va «Pobeda» şöba aviakompaniyalariga ega.