Özbekneftgaz

«Özbekneftgaz» — Özbekistonning neft va gaz sanoatini birlaştirgan davlat xolding kompaniyasi. U 1992-yilda taşkil etilgan, 1998-yilda Milliy xolding kompaniyasiga aylantirilgan.

Özbekistonda neft qazib oliş 1885-yilda Farğona vodiysidagi Çimyon qişloği yaqinida ikki burğ quduğidan boşlangan. 1904-yilda 270 metrdan ortiq çuqurlikdan neft favvorasi otilib çiqqan. 1906-yilda Farğona viloyatida neft haydaş zavodi qurilgan; 1907-yilda uni aka-uka Nobellar sotib olib, bosqiçma-bosqiç rekonstruksiya qilgan. Zavodning asosiy mahsulotlari çiroq kerosini va isitiş mazuti bölgan, benzin esa 1915–1916-yillarda avtomobillar paydo bölgaç foydali mahsulotga aylangan.

Birinçi gaz 1953-yilda Qizilqum çölidagi Setalantepa konidan qazib olingan. 1972-yilda Qaşqadaryo viloyatida Muborak gazni qayta işlaş zavodi qurilgan, 1980-yilda Şörtanda zavod işga tuşirilgan.

Özbekiston Prezidentining 1992-yil 3-maydagi farmoni bilan «Özbekneftgaz» davlat konserni taşkil etildi. Şu yilning 23-dekabrida u Milliy korporatsiyaga, 1998-yil 11-dekabrdagi farmon bilan Milliy xolding kompaniyasiga aylantirildi. Inglizça manbaga köra, kompaniya IPO ötkazişi kutilmoqda.

Kompaniya neft va gazni qidiriş, qazib oliş, taşiş, saqlaş, qayta işlaş va sotiş bilan şuğullanadi. Xorijiy hamkorlar iştirokida bir qator obyektlar qurilgan yoki yangilangan:

• Buxoro neftni qayta işlaş zavodi (1997);
• Xöjaobod yer osti gaz saqlaş ombori (1999);
• Farğona neftni qayta işlaş zavodi rekonstruksiyasi (2000);
• Şörtan gaz-kimyo majmuasi (2001);
• Şörtan konida kompressor stansiyasi (2003);
• Kökdumaloq konida kompressor stansiyasi (1997).

2004-yilda Lukoil bilan birgalikda Qandim-Xavzak-Şodi va Qönğirot uçastkalari böyiça 35 yillik mahsulotni taqsimlaş kelişuvi imzolangan. Inglizça manbaga köra, kompaniya Örta Osiyo–Xitoy gaz quvurining özbek qismini CNPC bilan birga boşqaradi, Sasol va Petronas bilan Uzbekistan GTL loyihasini amalga oşiradi, Gazprom bilan mahsulotni taqsimlaş kelişuviga ega, Prista Oil va Ariston Thermo bilan qöşma korxonalar taşkil etgan.

Uzbekistan GTL loyihasining qiymati özbekça manbada 3,6 mlrd dollar deb, rusça manbada 3422 mln dollar deb berilgan. Işga tuşiriş muddati özbekça manbada 2020-yil deb körsatilgan, inglizça manbada esa 2022-yil iyunida sintetik mahsulot işlab çiqariş zavodi işga tuşgani aytilgan.

• 200 dan ortiq korxona birlaştirilgan;
• 120 mingdan ortiq kişi işlaydi;
• Farğona zavodining yillik quvvati 1940-yilga kelib 176 ming tonnaga yetgan;
• Uzbekistan GTL: 3,6 mlrd dollar (özbekça manba) yoki 3422 mln dollar (rusça manba).

Kompaniya vertikal birlaşgan, uç poğonali xolding sifatida taşkil etilgan. Tarkibiga «Özneftgazqazibçiqariş», «Öztransgaz», «Özneftmahsulot», «Özneftgazmaş» kabi aksiyadorlik kompaniyalari va jamiyatlari kiradi.

Boşqaruv raislari: Ibrat Zayniddinov (1998–2000), Şavkat Majitov, Abdusalom Azizov (2002/2003–2006), Nurmuhammad Ahmedov (2006–2008), Uluğbek Nazarov (2008–2010), Şokir Fayzullayev (2010–2015), Alişer Sultonov (2015–2018), Bahrom Aşrafxonov (2018–2019), Bahodir Siddiqov (2019–2020 va 2023–2025), Mehriddin Abdullayev (2020–2023). 2025-yildan Abduğani Sanginov. 2000–2003-yillar oraliğidagi rahbarlar va sanalar manbalarda farq qiladi: özbekça manbada Egamberdi Saidahmedov (2000–2001), rusça manbada Igamberdi Saydaxmedov (2001–2003) körsatilgan.