Namoz
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Namoz (forsça; arabça salot) — islomda belgilangan vaqtlarda va muayyan tartibda ado etiladigan ibodat; islomning beş ruknidan biri. Rusça Vikipediyaga köra, «namoz» sözi forsçadan olingan bölib, «ibodat, ta'zim» ma'nosini beradi, arabça nomi esa salot (as-salot). Har bir namoz rak'at deb ataluvçi takrorlanuvçi qismlardan tuziladi.1
Beş vaqt namoz
13ÖzME'ga köra, bir keça-kunduzda beş mahal namoz öqiş farz: bomdod, peşin, asr, şom va xufton. Rusça Vikipediya ularning rak'at sonini ham keltiradi: bomdod — ikki, peşin — tört, asr — tört, şom — uç, xufton — tört rak'at. Majburiy namozlarni öz vaqtida ado etiş musulmon uçun eng yaxşi amallardan biri sanaladi.
Tarixi
13ÖzME'ga köra, namoz musulmonlarga me'roj keçasida farz qilingan birinçi ibodatdir. Rusça Vikipediyaga köra, Muhammad payğambar dastlab ertalab va keçqurun ibodat qilgan; taxminan 619-yilda, hayotining Makka davri oxirida, tungi mö'jizaviy safar (isro va me'roj) paytida kundalik majburiy namoz buyurilgan. Rivoyatga köra, dastlab kuniga ellik marta namoz buyurilgan, keyin bu son beşgaça kamaytirilgan. Rusça Vikipediyaga köra, «salot» sözining kelib çiqişi haqida mumtoz davr arab filologlari bir fikrga kelmagan; zamonaviy tilşunoslarning köpçiligi uni arab tiliga boşqa tildan kirgan deb hisoblaydi.
Şartlari va tartibi
13Namoz öqiş uçun bir qator şartlar bajarilişi kerak. ÖzME'ga köra, namozxonning badani, kiyimi va namoz öqiladigan joy pok bölişi lozim. Rusça Vikipediya bularga tahorat (yoki ğusl, suv bölmaganda tayammum) va avratni yopişni ham qöşadi. Namoz qiblaga — Makkadagi Ka'ba tomonga qarab öqiladi; buning uçun odatda maxsus töşama — joynamozdan foydalaniladi.
ÖzME'ga köra, namoz «Allohu akbar» deb takbir aytiş bilan boşlanadi va sano, Qur'on oyatlarini tilovat qiliş, duolar, ruku', sajda, tiz çökib ötiriş hamda salom berişni öz içiga oladi. Namoz paytida gapiriş, yeyiş-içiş, kuliş, yiğlaş va boşqa ortiqça harakatlar mumkin emas. Kasal va nogironlar namozni özlariga qulay holatda ado etadi.
Turlari
13ÖzME namozlarni ado etiş majburiyatiga köra guruhlaydi. Farz, vojib va sunnat namozlarni bajariş şar'an talab etiladi; nafl, işroq, tahajjud kabi qöşimça namozlar esa musulmonning ixtiyoriga havola qilinadi. Bulardan taşqari qazo (öz vaqtida öqilmagan namozni keyin ado etiş), şukr va janoza namozlari ham bor.
Jamoa namozi
13Namozni yolğiz yoki jamoa bölib öqiş mumkin. Jamoa namozida namozxonlar saf tortib turadi, ulardan biri imom bölib namozni boşqaradi. ÖzME'ga köra, juma kuni öqiladigan juma namozi masjidda jamoa bilan ado etiladi.
Mazhablarda
13Islom mazhablarida namoz qoidalari ayrim jihatlarda bir-biridan farq qiladi. ÖzME'ga köra, Özbekistonda namoz asosan Hanafiylik mazhabi qoidalariga muvofiq öqiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Namoz // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2447 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANamoz. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2447
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2447
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Намазru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 6-jild, 64–65-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 64–65-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.