Skleroz
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Skleroz (yunonça «sklerosis» — qotiş, qattiqlaşiş) — a'zolar, tomir devorlari va töqimalarning öziga xos vazifani bajaruvçi elementlari — bez hujayralari, muskul tolalari va boşqalar — nobud bölib, örnini ziç biriktiruvçi töqima egallaşi natijasida ularning qattiqlaşişi. Rusça Vikipediyaga köra, skleroz mustaqil kasallik emas, balki boşqa asosiy kasallikning namoyon bölişidir.12
Sabablari
13ÖzME'ga köra, sklerozga köpinça yalliğlaniş bilan keçadigan kasalliklar — sil, zaxm, surunkali yalliğlaniş jarayonlari, şuningdek moddalar almaşinuvining buzilişi sabab böladi: masalan, töqimalarda uzoq vaqt kislorod yetişmasligi yoki endokrin bezlar faoliyatining izdan çiqişi. Rusça Vikipediya bularga qon aylanişining buzilişi va yoş bilan boğliq özgarişlarni ham qöşadi. Skleroz organizmning deyarli barça a'zo va töqimalarida rivojlanişi mumkin.
Oqibatlari
13Sklerotik özgarişlar zararlangan a'zo faoliyatining susayişiga olib keladi, çunki biriktiruvçi töqima yöqolgan işçi hujayralar vazifasini bajara olmaydi. ÖzME misollar keltiradi: yurak muskulining sklerozi — kardioskleroz yurak qisqarişini kuçsizlantiradi; öpka töqimasining sklerozi — pnevmoskleroz qonning kislorod bilan töyinişini kamaytiradi; arteriyalar sklerozi — ateroskleroz tomirlarda qon oqişini, demak a'zo va töqimalarga kislorod va oziq moddalar yetib borişini qiyinlaştiradi. Rusça Vikipediyaga köra, buyraklarda nefroskleroz, suyaklarda osteoskleroz kuzatiladi.
Turlari
13Rusça Vikipediyaga köra, birlamçi (diffuz, gipoksik) va ikkilamçi (örin bosuvçi, nekrozdan keyingi) skleroz farqlanadi. Markaziy nerv tizimida biriktiruvçi töqima deyarli bölmagani uçun nevrologiyada an'anaga köra nobud bölgan nerv töqimasining glial hujayralar bilan almaşinişi — glioz ham skleroz deb ataladi.
Nomida «skleroz» sözi bölgan kasalliklar köp. Inglizça va rusça Vikipediyada ular qatorida quyidagilar sanab ötiladi:
- ateroskleroz — arteriya devorlarida xolesterin kabi yoğsimon moddalarning töplanişi va devorning qattiqlaşişi;
- tarqoq skleroz — markaziy nerv tizimini zararlab, harakat muvofiqligini buzadigan kasallik;
- yon amiotrofik skleroz — harakat neyronlarining asta-sekin halok bölişi bilan keçadigan, davolab bölmaydigan kasallik;
- otoskleroz — quloq kasalligi;
- tizimli skleroz (sklerodermiya) — teri, ba'zan tomirlar va içki a'zolarni zararlaydigan kam uçraydigan surunkali kasallik;
- tuberoz skleroz — bir neça a'zo tizimini qamrab oladigan kam uçraydigan irsiy kasallik.
Kundalik tildagi ma'nosi
13Rusça Vikipediyaga köra, sözlaşuvda «skleroz» deb köpinça keksalik bilan boğliq xotira susayişi ataladi. Bu ma'no boş miya tomirlari aterosklerozi tuşunçasidan kelib çiqqan bölsa kerak, çunki bu holat keksa yoşdagi odamlarda köp uçraydi.
Oldini oliş
13ÖzME'ga köra, sklerozning oldini oliş uçun unga sabab böladigan kasalliklarni öz vaqtida aniqlaş va davolaş zarur.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Skleroz // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2632 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASkleroz. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2632
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2632
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Склерозru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Sclerosis (medicine)en.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 449-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 449-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.