Toşkent metropoliteni
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Toşkent metropoliteni — Toşkent şahridagi tezyurar elektr transporti tizimi, Özbekistondagi yagona va Markaziy Osiyodagi birinçi metro. Inglizça va rusça Vikipediyaga köra, 1977-yilda oçilgan bu metro sobiq SSSRda yettinçi bölib qurilgan — undan oldin faqat Moskva, Leningrad, Kiyev, Tbilisi, Boku va Xarkovda metro bor edi. Har bir bekat öz nomiga mos mavzuda bezatilgani bilan maşhur.12
Qurilişi
13Inglizça Vikipediyaga köra, metroni loyihalaş 1966-yilgi kuçli Toşkent zilzilasidan ikki yil keyin, 1968-yilda boşlangan. ÖzME'ga köra, qurilişi 1973-yilda boşlangan (inglizça Vikipediyada 1972-yil körsatilgan). Şahar yeri asosan lyoss gruntlardan iborat bölgani uçun tunnel qaziş ança murakkab keçgan. Rusça Vikipediyaga köra, metro deyarli butunlay sayoz joylaşgan; faqat «Yunus Rajabiy» bekati çuqur qurilgan. Tunnellar 8–25 metr çuqurlikda yotadi va ÖzME'ga köra 9 ballik zilzilaga bardoş beradi.
Rivojlaniş bosqiçlari
13Birinçi — Çilonzor yönalişi 1977-yil 6-noyabrda oçilgan: uzunligi 12,2 kilometr bölgan bu qismda 9 bekat bölgan. ÖzME'ga köra, 1980-yilda unga yana uç bekat qöşilgan. Ikkinçi — Özbekiston yönalişining birinçi qismi 1984-yilda işga tuşgan va 1987, 1989, 1991-yillarda bosqiçma-bosqiç uzaytirilgan. Uçinçi — Yunusobod yönalişi 2001-yil 26-oktyabrda oçilgan. ÖzME 2004-yil holatida metroning umumiy uzunligini 38,25 kilometr, bekatlar sonini 29 ta deb bergan.
Keyingi yillarda tizim keskin kengaygan. Rusça Vikipediyaga köra, 2020-yilda Yunusobod yönalişi şimolga ikki bekatga uzaytirilgan, Çilonzor yönalişining Sergeli tumaniga boruvçi qismi oçilgan va yer ustidan ötadigan törtinçi — Halqa yönalişining birinçi qismi işga tuşirilgan; bu yönaliş keyinçalik Mustaqillikning 30 yilligi nomini olgan. Inglizça Vikipediyaga köra, hozir metro 4 yönalişdan iborat bölib, umumiy uzunligi taxminan 70 kilometr, bekatlari soni 50 taga yetgan.
Bekatlar me'morçiligi
13ÖzME'ga köra, bekatlarning badiiy-me'moriy bezagi ularning nomini ramziy aks ettiradi va milliy san'at an'analariga tayanadi. Bezakda mahalliy qora, qizil va kulrang granit, turli marmar, keramika, ganç, yoğoç, şişa va metall qöllangan. «Çilonzor» va «Hamza» (hozirgi «Novza») bekatlari gumbazli, «Mustaqillik maydoni» esa yiğma-monolit konstruksiyali qilib qurilgan. Rusça Vikipediyaga köra, uzoq yillar xavfsizlik nuqtai nazaridan metroda suratga oliş taqiqlangan, bu taqiq 2018-yil 1-iyunda bekor qilingan.
Faoliyati
13ÖzME'ga köra, 2000-yillar boşida metro kuniga 270–300 ming yölovçi taşigan, poyezdlarning örtaça tezligi soatiga 39 kilometr bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2025-yilda metro qariyb 287 million yölovçi taşigan, bu kuniga örtaça 785 ming kişi demakdir. Rels kengligi 1520 millimetr, poyezdlar uçinçi rels orqali 825 voltli doimiy tok bilan ta'minlanadi. Rusça Vikipediyaga köra, metro uzoq vaqt şahar yölovçi transporti uyuşmasi, 2016–2021-yillarda «Özbekiston temir yöllari» tarkibida bölgan, 2021-yildan esa alohida davlat unitar korxonasi sifatida faoliyat yuritadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Toşkent metropoliteni // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2722 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAToşkent metropoliteni. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2722
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2722
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ташкентский метрополитенru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Tashkent Metroen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 8-jild, 565–566-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 565–566-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.