Kattaqörğon suv ombori
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kattaqörğon suv ombori — Samarqand viloyatining Kattaqörğon tumanidagi sun'iy suv havzasi; Özbekiston hududida qurilgan birinçi suv ombori. U Kattaqörğon şahridan janubda, Zarafşon daryosining çap sohilidagi tabiiy botiqda joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, kattaligi uçun xalq orasida «Özbek dengizi» deb ham ataladi.1
Qurilişi
13ÖzME'ga köra, inşoot 1940–1951-yillarda barpo etilgan. Dastlab, 1941-yilda uzunligi 4 kilometrga yaqin va balandligi 28 metr bölgan tuproq töğon kötarilgan, keyinçalik u yanada baland qilingan. Suv ombori asta-sekin töldirilib, 1954-yilda loyihada körsatilgan 662 million kub metr hajmga yetgan. 1956-yilda suv keltiruvçi kanal qayta qurilgan: özani töğrilanib, kengaytirilgan va beton bilan qoplangan. 1968-yilda töğon va unga yondoş inşootlar rekonstruksiya qilingaç, umumiy siğim 900 million kub metrga yetkazilgan, uning 840 millioni foydali hajm hisoblanadi.
Tavsifi
13Inşootlar majmuasi suv çiqargiçli töğon, suv keltiruvçi va suv olib ketuvçi kanallardan iborat. ÖzME'dagi ma'lumotlarga köra, töğonning balandligi taxminan 31,5 metr, uzunligi 3915 metr. Suv yuzasining maydoni 79,5 km², havzaning uzunligi 15 kilometr, eng keng joyi 10 kilometr. Eng çuqur joyi 25 metr, örtaça çuqurligi esa 11 metr atrofida.
Rusça Vikipediyaga köra, relyef xususiyatlari tufayli suv omborining qirğoq çizigi juda notekis: suvga çuqur kirib borgan köplab tor yarimorolçalar uning şaklini öziga xos qiladi. Suv ombori kanallar orqali Qoradaryo bilan boğlangan; uning ğarbiy, janubiy va janubi-şarqiy qirğoqlari böylab Kattaqörğon va Nurobod tumanlari çegarasi ötadi.
Ahamiyati
13Suv ombori Zarafşon vodiysidagi ekinzorlarni suv bilan ta'minlaydi, Qoradaryoning suv rejimini tartibga soladi, sel va toşqin suvlarini töplaydi. ÖzME'ga köra, uning suvi bilan Samarqand va Buxoro viloyatlarida 94 ming gektar yer suğoriladi va yana 150 ming gektarning suv ta'minoti yaxşilangan. Bu yerda baliqçilik ham rivojlangan: ensiklopediya yillik ovni 240–250 sentner deb körsatsa, rusça Vikipediyada 20–21-asrlar çegarasi uçun 140–150 sentner raqami berilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kattaqörğon suv ombori // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2794 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKattaqörğon suv ombori. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2794
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2794
Manbalar
1 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Каттакурганское водохранилищеru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.