Surxon davlat qöriqxonasi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Surxon davlat qöriqxonasi — Surxondaryo viloyatining Şerobod tumanida joylaşgan muhofaza etiladigan tabiiy hudud. U bir-biridan uzoqda joylaşgan ikki alohida qismdan — Köhitang toğining şarqiy yon bağri va Amudaryodagi Payğambarorol orolidan iborat. ÖzME'ga köra, qöriqxonaning vazifasi undagi ösimlik va hayvonot dunyosini asraş, örganiş va ilmiy tadqiqotlar olib boriş.1
Taşkil topişi
1,3Payğambarorol qismi daryo böyi töqay ekotizimlari va noyob Buxoro buğusini saqlab qoliş maqsadida 1971-yilda alohida qöriqxona sifatida tuzilgan. ÖzME'ga köra, 1986-yilda Köhitang buyurtma qöriqxonasi Payğambarorol qöriqxonasi bilan birlaştirilib, yagona Surxon davlat qöriqxonasiga aylantirilgan.
Köhitang qismi
1,3Toğ-örmon ekotizimiga mansub bu qism taxminan 24,6 ming gektarni egallaydi va dengiz sathidan 850 metrdan 3157 metrgaça balandlikda joylaşgan. Hudud köplab soylar bilan kesilgan, Laylakon va Qizilolmasoy kabi suvlar oqib ötadi. Qöriqxona hududida qoyatoşlarga çizilgan qadimiy Zarautsoy suratlari saqlangan dara ham bor.
ÖzME'ga köra, bu yerda ösimliklarning 810 turi uçraydi, ulardan 29 tasi Özbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. Toğ yon bağirlarida Turkiston va Zarafşon arçalari, Turkiston zarangi, turonğil, Buxoro bodomi, jiyda, yovvoyi örik, yonğoq va pista ösadi. Hayvonot olamidan Turkiston silovsini, morxör, Osiyo mufloni, böri, tulki va börsiq yaşaydi, quşlarning 130 ga yaqin turi qayd etilgan.
Payğambarorol qismi
1,3Payğambarorol Amudaryodagi uzunligi taxminan 8, eni 5 kilometr bölgan orol. ÖzME uning maydonini 3044 gektar deb körsatadi, inglizça Vikipediyada esa orol maydoni 4000 gektar atrofida deb berilgan. Orolning 970 gektarini örmon, qolgan qismini jiyda, terak va yulğun aralaş töqayzorlar qoplaydi. Töqaylarda Buxoro buğusi, yovvoyi çöçqa, qamiş muşugi, qirğovul va yirtqiç quşlar, sudralib yuruvçilardan çöl agamasi va toşbaqalar yaşaydi.
Tarixiy obidalar
1,3Orol qadimdan muqaddas ziyoratgoh hisoblangan. Rivoyatlarga köra, bu yerda Zulkifl payğambar dafn etilgan va orol nomi ham şundan olingan. Inglizça Vikipediyaga köra, orolning janubiy qismida 11–12-asrlarga oid Zulkifl maqbarasi va masjid majmuasi saqlanib qolgan; u Termiz yaqinidagi muhim me'moriy yodgorliklardan biri hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Surxon davlat qöriqxonasi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2805 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASurxon davlat qöriqxonasi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2805
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2805
Manbalar
1 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Zulkifl Mausoleumen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.