Kolit
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kolit (yunonça kolon — «yöğon içak») — yöğon içakning, avvalo uning şilliq qavatining yalliğlanişi. Xalq orasida qölunj deb ham ataladi. Kasallik ötkir yoki surunkali keçadi va ovqat hazm qiliş a'zolari kasalliklari guruhiga kiradi. Inglizça Vikipediyaga köra, tibbiyotda «kolit» atamasi sababi hali aniqlanmagan yalliğlanişga yoki taşxisi aniq bölgan holatlarga nisbatan qisqaça qöllanadi.12
Sabablari
13ÖzME'ga köra, kolit köpinça dizenteriya va paratif kabi yuqumli kasalliklar oqibatida yuzaga keladi. Uni sifatsiz ovqatdan zaharlaniş, içak işini boşqaruvçi nerv tizimidagi buzilişlar, gijjalar ham qözğatişi mumkin. Simob, margimuş, sulema kabi sanoat zaharlari, ayrim kasalliklarda organizmning özida hosil böladigan toksinlar (intoksikatsion kolit), antibiotiklar va boşqa dorilarni şifokor nazoratisiz içiş ham kasallikka sabab böladi. Rusça Vikipediya kelib çiqişiga köra yarali, infeksion, işemik (yöğon içakni qon bilan ta'minlovçi tomirlar torayganda), toksik va dori ta'siridagi, şuningdek nur ta'sirida yuzaga keladigan kolitlarni farqlaydi. Unga köra, organizm qarşiligining susayişi va ovqatda ösimlik tolasining yetişmasligi ham kasallikka moyillik tuğdiradi.
Belgilari
13ÖzME'ga köra, ötkir kolit kutilmaganda boşlanadi: qorin dam böladi, xuruj tarzida oğriydi, iç ketadi, najas köpinça şilliq, yiring yoki qon aralaş va nordon hidli böladi. Infeksion turida bemor holsizlanadi, oğzi quriydi, köngli ayniydi, tana harorati 39–40 °C gaça kötarilişi mumkin. Vaqtida davolanmagan ötkir kolit surunkali şaklga ötadi. Surunkali kolitda kasallik goh zörayib, goh pasayib turadi; iç ketişi qabziyat bilan almaşinadi, iştaha yöqoladi, bemor tez toliqadi va ozib ketadi, vitamin yetişmovçiligi kuzatiladi. Xurujni aççiq, nordon va ziravorli taomlar, jismoniy hamda ruhiy zöriqiş, quyoşda uzoq qoliş qözğatişi mumkin. Inglizça Vikipediyaga köra, ayrim hollarda böğim oğrişi, oğiz yaralari va köz qizarişi ham qöşilib keladi.
Tekşiriş va davolaş
13Inglizça Vikipediyaga köra, taşxis qöyişda bemor şikoyatlari, qon va najas tahlillari, kompyuter tomografiyasi hamda kolonoskopiya qöllanadi; endoskopiya paytida olinadigan kiçik töqima bölagi (biopsiya) mikroskop ostida tekşiriladi. ÖzME'ga köra, davo kasallikning turi va keçişiga qarab tanlanadi: parhez taomlar, dori vositalari, fizioterapiya va ovqat hazm qiliş a'zolari kasalliklariga ixtisoslaşgan sanatoriylarda davolaniş tavsiya qilinadi.
Oldini oliş
13Kasallikning oldini olişda içak infeksiyalarini bartaraf etiş, muntazam va töğri ovqatlaniş, içak kasalliklarini vaqtida davolatiş muhim. ÖzME'ga köra, qörğoşin kabi me'da-içak şilliq qavatiga zararli moddalar bilan işlaydigan kişilar xavfsizlik texnikasiga qat'iy rioya qilişi va vaqti-vaqti bilan tibbiy körikdan ötib turişi lozim.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kolit // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2887 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKolit. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2887
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2887
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Колитru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Colitisen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 4-jild, 486–487-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 486–487-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.