Uremiya
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Uremiya (yunonça uron — «siydik» va haima — «qon») — buyraklar faoliyati yetişmovçiligi tufayli organizmda siydik bilan çiqib ketişi lozim bölgan moddalar töplanib, zaharlaniş yuz beradigan oğir holat. Rusça Vikipediyaga köra, atamani 1840-yilda fransuz şifokorlari P. A. Piorri va D. Lerite taklif qilgan. Uremiya ötkir va surunkali şakllarda keçadi.12
Mohiyati
13ÖzME'ga köra, uremiyada buyrak suv va tuzlar almaşinuvini hamda kislota-işqor muvozanatini boşqara olmay qoladi, oqsil parçalanişidan hosil bölgan zaharli mahsulotlar qonda töplanadi, nerv va gormonal boşqaruv ham izdan çiqadi. Natijada organizmning deyarli barça a'zo va tizimlari işi buziladi. Inglizça Vikipediyaga köra, uremiya alomatlarini faqat moçevinaning özi emas, balki birga töplanadigan köplab boşqa moddalar majmui keltirib çiqaradi; ular orasida eng yaxşi örganilganlaridan biri indoksil sulfatdir.
Sabablari
13Ötkir uremiya buyraklarning ötkir yetişmovçiligi oqibatida rivojlanadi. ÖzME'ga köra, bunga oğir jarohat, kuyiş, sovuq uriş, köp qon yöqotiş, suvsizlaniş, allergiya, zaharlaniş yoki sepsis natijasida yuzaga keladigan şok sabab böladi: şok paytida qon aylanişi izdan çiqib, buyrak yetarli qon ololmaydi. Surunkali uremiya esa buyrak tomirlari bekilib qolganda, ötkir va surunkali nefrit, piyelonefrit kabi buyrak kasalliklarida hamda siydik yöllari toş, ösma yoki yalliğlaniş tufayli tösilib qolganda kelib çiqadi.
Belgilari
13Kasallikning ilk belgilari köpinça noaniq böladi: holsizlik, tez çarçaş, boş oğrişi, uyqu buzilişi, iştahaning yöqolişi va xotiraning susayişi. ÖzME'ga köra, bemorni doimiy çanqoq qiynaydi, terisi oqarib, qurib, qiçişadi, u tez ozadi; qon tahlilida azotli çiqindilar miqdori keskin oşgani aniqlanadi. Sönggi bosqiçlarda moçevina va boşqa moddalar teri, şilliq va seroz qavatlar orqali ajrala boşlaydi, bu esa uremik gastrit, kolit, plevrit va perikarditga olib keladi. Jigar va suyak kömigi işi buziladi, kamqonlik rivojlanadi, qon ketişlar kuzatiladi, körişi xiralaşadi. Davo vaqtida körilmasa, uremik koma boşlanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, mumtoz belgilar qatoriga köngil ayniş va qusiş, muskullar ozişi, titroq, tez-tez yuza nafas oliş va ruhiy faoliyatning buzilişi ham kiradi.
Davolaş va oldini oliş
13Uremiya bilan oğrigan bemor kasalxonada davolanişi zarur. Inglizça Vikipediyaga köra, buyrak yetişmovçiligi tufayli rivojlangan uremiyani dializ yoki buyrak köçirib ötkaziş yöli bilan davolaş mumkin, aks holda u holat oğirlaşib, koma va ölimga olib keladi. ÖzME'ga köra, surunkali uremiyada oqsili juda kam parhez taomlar buyuriladi va oş tuzi iste'moli çeklanadi. Kasallikning oldini olişning asosiy yöli — buyrak va siydik yöllari yalliğlanişini vaqtida davolaş, şifokor kuzatuvida bölib, qon va siydik tahlillarini muntazam tekşirtirib turişdir.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Uremiya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2890 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUremiya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2890
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2890
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Уремияru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Uremiaen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 148-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 148-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.