Referat
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Referat (lotinça «refero» — «axborot beraman») — biror ilmiy asar, maqola yoki kitob mazmunining qisqaça yozma yoxud oğzaki bayoni, şuningdek, muayyan mavzu böyiça adabiyotlarni umumlaştirib, qisqa tahlil qilgan ma'ruza. ÖzME'ga köra, referat asosan ilmiy axborot vazifasini bajaradi: unda mavzu yoritilişi bilan birga tegişli nazariya va xulosalar tahlil qilinişi, tanqid ostiga olinişi mumkin. Rusça Vikipediyaga köra, bu söz rus tiliga nemisça «Referat» orqali kirgan, uning asosida lotinça «referre» — «ma'lum qilmoq, xabar bermoq» fe'li yotadi.1
Turlari
13Rusça Vikipediyada referatlar ikki katta guruhga ajratiladi. Reproduktiv referat manba matnining mazmunini qayta bayon qiladi; uning konspekt-referat (faktlar, usullar va natijalarning umumlaşgan bayoni) va rezyume-referat (faqat asosiy qoidalar) xillari bor. Produktiv referat esa manbani ijodiy yoki tanqidiy idrok etişni talab qiladi: bunga bir neça manbadagi qaraşlarni soliştiruvçi şarh-referat va muammoga xolis baho beruvçi ma'ruza-referat kiradi.
ÖzME dissertatsiyaning asosiy mazmuni va xulosalari bayon etiladigan maxsus turini — avtoreferatni ham alohida qayd etadi.
Tuzilişi
13Rusça Vikipediyaga köra, referat odatda kiriş, asosiy qism va xulosadan iborat. Kirişda mavzu tanlaşning sababi, manbaning nomi, muallifi va naşr yili, masalaning dolzarbligi körsatiladi. Asosiy qismda manba mazmuni va undagi asosiy tezislar boblar va paragraflarga bölingan holda dalillar bilan beriladi, xulosada esa umumiy fikr çiqariladi. Referatga mundarija va foydalanilgan adabiyotlar röyxati qöşiladi. Uning mazmuni manbaga töla boğliq bölib, asosiy ma'lumotni buzmasdan va subyektiv bahosiz yetkazişi lozim. Bunday matnlarda «muhim ahamiyatga ega», «alohida e'tibor qaratiladi», «quyidagi xulosaga kelamiz» kabi barqaror iboralar köp işlatiladi.
Ta'limda
13ÖzME'ga köra, Özbekistonda referat ilmiy-tadqiqot muassasalari, oliy öquv yurtlari, akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari va umumta'lim maktablarida keng qöllanadigan didaktik vosita hisoblanadi; öquvçi va talabalarning fakultativ maşğulotlarda tayyorlagan maxsus axborotlari ham referat deb ataladi. Rusça Vikipediyaga köra, internet rivojlangaç tayyor referatlar tarqalişi ommalaşgan, şu sababli köplab oliy öquv yurtlari plagiatni aniqlaydigan maxsus dasturlardan foydalanadi, köçirmaçilik uçun esa talaba öqişdan çetlatilişi mumkin.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Referat // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2918 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAReferat. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2918
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2918
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Рефератru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 7-jild, 176-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 176-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.