Kembrij universiteti

Kembrij universiteti (inglizça University of Cambridge) — Angliyaning Kembrij şahridagi davlat tadqiqot universiteti, Yevropaning eng qadimiy va nufuzli oliy öquv yurtlaridan biri. ÖzME va Inglizça Vikipediyaga köra, u 1209-yilda taşkil topgan. Inglizça Vikipediya uni ingliz tilli dunyoda Oksforddan keyingi ikkinçi, hozirgaça uzluksiz işlab kelayotganlar orasida esa dunyodagi uçinçi eng qadimiy universitet deb körsatadi. Kembrij va Oksford köpinça birgalikda «Oksbrij» deb ataladi.12

Inglizça va Rusça Vikipediyaga köra, universitetning paydo bölişi Oksforddagi bir voqea bilan boğliq: şahar ahli bilan nizo kelib çiqqaç, olimlarning bir qismi Oksfordni taşlab, boşqa şaharlarga, jumladan Kembrijga köçib kelgan. Bu yerda ular mahalliy olimlar bilan birga yangi universitetning özagini taşkil etgan. 1231-yilda qirol Genrix III universitetni qirollik yorliği bilan tan olgan. Birinçi kollej 1284-yilda ta'sis etilgan.

ÖzME'ga köra, 16-asrda universitet Angliyadagi Reformatsiya harakatining markazlaridan biriga, 17-asrda esa öz davrining ilğor ilm markaziga aylangan. 1669—1702-yillarda bu yerda Isaak Nyuton professor bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Nyuton davridan 19-asr örtalarigaça universitetda amaliy matematika va matematik fizikaga alohida e'tibor berilgan; matematika imtihonlari Jeyms Klerk Maksvell, lord Kelvin va lord Reley kabi olimlarni yetiştirgan.

ÖzME'ga köra, 19-asr oxiri — 20-asr boşlarida fizikada yuz bergan ilmiy inqilobda universitetning Kavendiş laboratoriyasi muhim rol öynagan: unda Maksvell, Jozef Tomson, Ernest Rezerford va Pol Dirak işlagan. Inglizça Vikipediyaga köra, laboratoriya 19-asr oxirida Yangi muzeylar majmuasi tarkibida qurilgan, keyinçalik şaharning ğarbiy qismiga köçirilgan.

Inglizça Vikipediyaga köra, universitet 31 ta yarim mustaqil kollej va oltita maktabga birlaşgan 150 dan ortiq fakultet, kafedra va boşqa böğinlardan iborat. Har bir talaba biror kollejga biriktiriladi; ta'lim kollejlarda kiçik guruhlardagi haftalik maşğulotlarga, fakultetlardagi ma'ruza va laboratoriya işlariga tayanadi. Dunyodagi eng qadimiy universitet naşriyoti ham Kembrijga tegişli.

ÖzME universitet filologiya, musiqa, şarqşunoslik, iqtisod, tarix, huquq, falsafa, muhandislik, geologiya, geografiya, matematika, fizika, kimyo, arxeologiya, biologiya, tibbiyot, pedagogika, antropologiya va boşqa yönalişlarda mutaxassislar tayyorlaşini qayd etadi. Universitet qoşida Fitsuilyam muzeyi, arxeologiya, etnografiya, zoologiya, geologiya va fan tarixi muzeylari, rasadxona, botanika boği bor.

Ayollar uzoq vaqt universitetga qabul qilinmagan. Inglizça Vikipediyaga köra, ayollar uçun ilk kollejlar 1869 va 1872-yillarda oçilgan, lekin ular universitetga töla huquqli a'zo sifatida faqat 1948-yilda qabul qilingan.

ÖzME öz davri uçun 13 mingga yaqin talaba va 3 milliondan ortiq jild kitob haqida ma'lumot beradi. Inglizça Vikipediyaga köra, hozir universitetning 116 kutubxonasida jami taxminan 16 million kitob saqlanadi, ulardan 9 millionga yaqini universitet kutubxonasida. Universitet bitiruvçilari, olimlari va xodimlari 126 marta Nobel mukofotini olgan. Bu yerda tahsil olgan yoki işlaganlar orasida Frensis Bekon, Çarlz Darvin, Bertran Rassel, Alan Tyuring, Lyudvig Vitgenşteyn va Stiven Xoking bor. Rusça Vikipediyaga köra, Kembrij Buyuk Britaniyadagi eng boy universitet hisoblanadi.