Yulğun
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yulğun, jinğil, tamariks (lotinça Tamarix) — yulğundoşlar oilasiga mansub buta va kiçik daraxtlar turkumi, oilaning tipik vakili. Rusça Vikipediyaga köra, Örta Osiyoda bu ösimlik «jengil» nomi bilan ham tanilgan, Rossiyada esa uni «grebenşçik», «xudo daraxti» deb ataşadi. Inglizça Vikipediyaga köra, turkum nomi lotin tilidan kelgan va Ispaniyadagi qadimgi Tamaris daryosi nomi bilan boğliq bölişi mumkin.12
Tarqalişi
13ÖzME'ga köra, yulğun Janubiy Yevropa, Afrika va Osiyoning (Hindistongaça) çöl hamda çala çöllarida tarqalgan, turkumda 54 tur bor; inglizça Vikipediya turlar sonini 50–60 deb körsatadi. Ular Rossiya janubida, Kavkazda, Qozoğiston va Örta Osiyoda daryo va soy böylarida, töqaylarda, köl va dengiz qirğoqlarida, şörxoklarda, ba'zan barxan qumlarida uçraydi. Rusça Vikipediyaga köra, Örta Osiyo toğlarida yulğun dengiz sathidan 2000 m gaça kötariladi. ÖzME ma'lumotiga köra, Özbekistonda 12 turi, jumladan, Androsov yulğuni (T. androssowii) va jinğil (T. laxa) ösadi, yulğunzorlar esa 250 ming gektarga yaqin maydonni egallaydi.
Tuzilişi
13Butasimon turlarining böyi 1–3 m, daraxtsimonlariniki 6–8 m gaça boradi; rusça Vikipediyaga köra, ayrimlari 12 m ga yetadi. Barglari mayda, tangaçasimon, novdaga zinapoyasimon taqalib turadi; ularda tuz çiqaruvçi bezlar bölgani sababli barg sirtida köpinça tuz qatlami körinadi. Gullari mayda — oq, oç puşti yoki binafşa rangli, uzun şingilsimon töpgullarga yiğilgan. Mevasi uç-beş pallali kösakça.
Biologik xususiyatlari
13Yulğun yoruğsevar, qurğoqçilik, şörlaniş va zaxlikka çidamli ösimlik. Inglizça Vikipediyaga köra, u tarkibida eriydigan tuzlar köp bölgan tuproqlarda ham, işqoriy şaroitda ham yaxşi ösadi. ÖzME'ga köra, yulğun 40–50 yil yaşaydi va qattiq sovuqqa bardoş beradi. U tez ösadi, uruğ, ildiz baçkisi va qalamça orqali köpayadi. Inglizça Vikipediyaga köra, AQŞning janubi-ğarbiy hududlarida yulğun yovvoyilaşib, mahalliy ösimliklarni siqib çiqaradigan invaziv turga aylangan.
Ahamiyati
13ÖzME'ga köra, yulğun yoqilği sifatida va köçma qumlarni mustahkamlaş uçun ekiladi. Yoğoçidan tokarlik va öymakorlikda foydalaniladi, novdasidan savat va boşqa buyumlar töqiladi, pöstloğida böyovçi va oşlovçi moddalar bor. U yaxşi asal beruvçi ösimlik, ayrim turlari manzarali ösimlik sifatida bağ va xiyobonlarga ekiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yulğun // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2971 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYulğun. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2971
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2971
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Гребенщикru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Tamarixen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.