Sistit

Sistit (yunonça «kystis» — «qovuq») — siydik qopi, ya'ni qovuqning yalliğlanişi. Kasallik köpinça qovuqqa infeksiya tuşişi natijasida yuzaga keladi. Inglizça Vikipediyaga köra, sistit siydik yöllarining pastki qismi infeksiyalari qatoriga kiradi: qovuq yoki siydik çiqariş kanali (uretra) zararlansa — pastki, buyrak zararlansa (piyelonefrit) — yuqori siydik yöllari infeksiyasi deyiladi.12

ÖzME'ga köra, sistit kelib çiqişiga köra birlamçi va ikkilamçi, sababiga köra spetsifik (masalan, sözak yoki sil bilan boğliq) va nospetsifik xillarga bölinadi; keçişi böyiça ötkir va surunkali böladi. Rusça Vikipediya infeksion sistitdan taşqari kimyoviy, termik, toksik, allergik, dori va nur ta'sirida kelib çiqadigan noinfeksion turlarni ham ajratadi.

ÖzME'ga köra, birlamçi sistit boşqa a'zolardagi infeksiya yuqori siydik yöllari yoki uretradan, qon va limfa orqali qovuqqa ötganda paydo böladi. Sovuq qotiş, spirtli içimliklar, iç qotişi va asab tizimidagi buzilişlar ham kasallikka sabab bölişi mumkin. Ayollarda sistit köpinça homiladorlik paytida yoki tuğruqdan keyin kuzatiladi. Ikkilamçi sistit, odatda surunkali keçib, qovuqda toş, yot jism yoki ösma bölganda, qovuq sili yoki prostata bezi kasalliklari oqibatida rivojlanadi; ba'zi dorilar va zaharli moddalar ham uni qözğatişi mumkin.

Inglizça Vikipediyaga köra, eng köp uçraydigan qözğatuvçi — içak tayoqçasi (E. coli). Rusça Vikipediyaga köra, ayollarda kasallik erkaklarga qaraganda ança köp uçraydi, çunki ularning siydik çiqariş kanali kaltaroq va kengroq. Kam harakatlilik, siydikni uzoq uşlab turiş, siydik-toş kasalligi va ilgari ötkazilgan siydik-tanosil tizimi kasalliklari ham xavfni oşiradi. Inglizça Vikipediyaga köra, dunyoda har yili taxminan 400 million siydik yöllari infeksiyasi qayd etiladi va ayollarning yarmi umri davomida kamida bir marta bu kasallikka çalinadi.

ÖzME'ga köra, bemor tez-tez — har 10—15 daqiqada — siyadi, siyiş oğriqli böladi; oğriq ayniqsa siygisi qistaganda va siygandan keyin kuçayadi, açişiş va lovullaş sezgisi paydo böladi, ba'zan siydikda qon va yiring körinadi. Yalliğlaniş qöşni a'zolarga — buyrak yoki uretraga ötsa, tana harorati kötariladi. Ötkir sistit vaqtida davolanmasa, surunkali tus oladi. Rusça Vikipediyaga köra, bakteriyalar dorilarga çidamli koloniyalar — biopardalar hosil qilişi kasallikning surunkali şaklga ötişida katta rol öynaydi.

ÖzME'ga köra, kasallikni aniqlaş uçun siydik tahlili, sistoskopiya (qovuqni maxsus asbob bilan köriş), sistografiya va ultratovuş tekşiruvlari ötkaziladi. Davolaş bemorning umumiy holati va kasallik belgilariga qarab belgilanadi: oğriq qoldiruvçi dorilar, antibiotiklar, köp suyuqlik içiş, iliq vannalar va fizioterapiya muolajalari buyuriladi. Inglizça Vikipediyaga köra, asoratsiz holatlarda qisqa muddatli antibiotik kursi yetarli böladi, biroq köp antibiotiklarga bakteriyalarning çidamliligi tobora ortib bormoqda. Davolaşni faqat şifokor tayinlaşi kerak.