Obişir ğorlari
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Obişir ğorlari — Farğona vodiysining janubida joylaşgan, mezolit (örta toş asri) davriga oid ğorlar guruhi. ÖzME'ga köra, ular Farğona viloyati hududida, Söx daryosining qadimgi özani bölgan Obişir soyining öng qirğoğida joylaşgan. Ğorlar Örta Osiyoda toş asri odamlarining hayot tarzini örganişda muhim yodgorlik hisoblanadi.
Tadqiq etiliş
13ÖzME'ga köra, ğorlarni 1966-yilda Özbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya institutining Farğona paleolit otryadi örgangan. Otryad beşta ğorni tekşirib, ulardan ikkitasida — Obişir-1 va Obişir-5 da qaziş işlarini olib borgan. Topilmalar asosida ğorlardagi asosiy madaniy qatlamlar miloddan avvalgi 8-ming yillikka tegişli deb sanalgan.
Obişir-1
13Bu ğor nisbatan keng: ÖzME'ga köra, uning eni 25,5 metr, balandligi 12 metr. Qaziş paytida bu yerdan toşdan yasalgan mayda qurollar — piçoqsimon plastinkalar, mikroplastinkalar, parmalar, bigizlar, qirğiçlar, şuningdek, ulardan plastinka ajratib olingan toş özaklar (nukleuslar) topilgan. Mayda, puxta işlangan toş qurollar mezolit madaniyatining öziga xos belgisi hisoblanadi.
Obişir-5
13Obişir-5 birinçi ğordan 200 metrça ğarbda joylaşgan, eni 8 metr, balandligi 10 metr. ÖzME'ga köra, unda uçta madaniy qatlam aniqlangan. Eng ustki yupqa qatlam antik davrga oid. Undan pastda qalinligi 30—40 santimetr bölgan mezolit qatlami boşlanadi; unda toş qurollar va hayvon suyaklari köp uçraydi. Uçinçi qatlam ham mezolitga mansub bölib, qalinligi 3—4 metrga yetadi, lekin unda toş qurollar ança kam. ÖzME bu ğor yaşaş uçun qulay bölgani sababli qadimda unda uzoq vaqt odamlar istiqomat qilganini ta'kidlaydi.
Ahamiyati
13Mezolit — muzlik davridan keyingi iliqlaşiş bilan boşlangan, ovçilik, baliqçilik va termaçilik bilan kun körgan jamoalar davri. Bu davrda odamlar kamon va ögdan, mayda toş tiğlar qadalgan murakkab qurollardan foydalana boşlagan. Obişir ğorlaridagi qatlamlar va topilmalar Farğona vodiysida ana şunday jamoalar yaşaganini, ularning ğorlarni uzoq muddatli makon sifatida tanlaganini körsatadi. Bir ğorning özida turli davr qatlamlarining saqlanib qolgani esa bu joydan odamlar mezolitdan antik davrgaça qayta-qayta foydalanganidan dalolat beradi. Şu jihatdan Obişir yodgorliklari vodiyning qadimgi tarixini tiklaşda muhim manba bölib xizmat qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Obişir ğorlari // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3062 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAObişir ğorlari. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3062
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3062
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 6-jild, 6–7-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 6–7-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.