Varikotsele
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Varikotsele (lotinça «varix» — «kengaygan vena» va yunonça «kele» — «ösma») — erkaklarda uruğ tizimçasi venalarining kengayişi va uzayişi bilan keçadigan kasallik. Rusça Vikipediya uni uruğ tizimçasidagi uzumsimon vena çigalining varikoz kengayişi deb ta'riflaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, varikotsele barça erkaklarning taxminan 15 foizida uçraydi va erkaklar bepuştligining tuzatiş mumkin bölgan eng keng tarqalgan sababi hisoblanadi.12
Sabablari
1,3ÖzME'ga köra, kasallik köpinça uruğ tizimçasi venasining buyrak venasiga burçak hosil qilib qöşilişi tufayli rivojlanadi, ba'zan esa oğir jismoniy mehnat sabab böladi. Rusça Vikipediyaga köra, çap tomondagi uruğ venasi buyrak venasiga töğri burçak ostida quyiladi, şuning uçun kasallik deyarli hamişa çap tomonda kuzatiladi; inglizça Vikipediya bu uluşni 80–90 foiz deb körsatadi. Birlamçi (idiopatik) varikotseledan taşqari ikkilamçi turi ham farqlanadi: u qorin böşliğidagi ösma kabi omillar venalarni bosib qolganda paydo böladi va bunday hollarda köpinça ong tomonda uçraydi.
ÖzME ma'lumotiga köra, kasallik asosan 17–30 yoşdagi erkaklarda uçraydi, bolalar va keksalarda kam kuzatiladi.
Bosqiçlari
1,3ÖzME kasallikning uç bosqiçini ajratadi. Bemorlarning köpçiligida (71 foiz) uçraydigan birinçi bosqiçda kişi özini deyarli soğlom his qiladi. Ikkinçi bosqiçda (20 foiz) çap moyak va yorğoq pastroq turadi, jismoniy toliqişdan keyin moyak sohasida simillovçi oğriq va oğirlik seziladi. Uçinçi bosqiçda (9 foiz) moyak kiçrayadi, moyak, bel va dumğaza sohalarida oğriq paydo böladi, jinsiy faoliyat susayadi.
Rusça Vikipediyada keltirilgan, hozir ham keng qöllanadigan N. A. Lopatkin tasnifi (1978) ham uç darajani nazarda tutadi: birinçisida kengaygan venalar faqat tik holatda kuçanganda paypaslab aniqlanadi, ikkinçisida ular köz bilan körinadi, uçinçisida esa moyak kiçrayib, uning konsistensiyasi özgaradi. Rusça Vikipediyaga köra, bemor yotganda kengaygan venalar böşaşib, kiçrayadi.
Belgilari va oqibatlari
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, varikotsele köpinça belgisiz keçadi va tasodifan, masalan, bepuştlik sababini tekşirişda aniqlanadi. Belgilar bölganda yorğoqda zerikarli oğriq yoki oğirlik hissi, jismoniy zöriqiş va uzoq tik turişdan keyin kuçayadigan noqulaylik kuzatiladi. Kengaygan venalar paypaslanganda «bir töda qurtlar»ni eslatadi. Kasallik spermatozoidlar soni va harakatçanligining pasayişiga, ba'zan testosteron miqdorining kamayişiga va moyakning kiçrayişiga olib kelişi mumkin.
Davolaş
1,3ÖzME'ga köra, davolaş kasallikning keçişi va bosqiçiga qarab tanlanadi: avvalo uning asosiy sababi bartaraf etiladi, zarur hollarda kengaygan venani boğlaş yoki embolizatsiya qiliş operatsiyasi bajariladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Varikotsele // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3126 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVarikotsele. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3126
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3126
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Варикоцелеru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Varicoceleen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 53-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 53-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.