Implantatsiya
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Implantatsiya (lotinça in — «içida» va plantatio — «ötkaziş») — biologiya va tibbiyotda ikki ma'noda işlatiladigan atama. Embriologiyada u sut emizuvçilar va odamda murtakning baçadon devoriga birikib, uning içiga botib kirişini anglatadi. Tibbiyotda esa sun'iy materiallardan yasalgan qismlar va moslamalarni organizmga joylaştiriş implantatsiya deb ataladi.1
Embriologiyada
13ÖzME'ga köra, odam va köpçilik sut emizuvçilarda implantatsiya murtakning — blastotsistaning — baçadonga yopişişidan iborat. Jarayon murtak va baçadon devorining birgalikdagi faolligi tufayli amalga oşadi. Uning natijasida murtak bilan ona organizmining qon aylaniş tizimi örtasida funksional boğliqlik vujudga keladi va yöldoş (platsenta) şakllanadi.
Inglizça Vikipediyaga köra, implantatsiya homiladorlikning birinçi bosqiçi hisoblanadi; u muvaffaqiyatli keçgandan keyingina ayol homilador sanaladi. Bu jarayonda beş bosqiç ajratiladi: blastotsistaning baçadon böşliğiga tuşişi va qobiğidan çiqişi, yaqinlaşiş, birikiş, yopişiş va devorga kiriş. Odamda uruğlanişdan taxminan 4–5 kun keyin blastotsista qobiğidan çiqadi, birinçi hafta oxirida baçadon şilliq qavatiga yuza birikadi, ikkinçi hafta oxirida esa implantatsiya yakunlanadi. Buning uçun baçadon şilliq qavati «qabul qilişga tayyor» holatga kelişi kerak — bu davr implantatsiya «oynasi» deb ataladi.
Turlari
13ÖzME implantatsiyaning uç xilini körsatadi:
- Markaziy implantatsiya — murtak baçadon böşliğida qoladi; qöl qanotlilar va kavş qaytaruvçilarga xos.
- Ekssentrik implantatsiya — murtak baçadon devoriga qisman botib kiradi; kemiruvçilarda uçraydi.
- Interstitsial implantatsiya — murtak baçadon devoriga töliq botib kiradi; odam va primatlarga xos.
Inglizça Vikipediyada qayd etilişiça, turli sut emizuvçilarda trofoblast hujayralari va yöldoş tuzilişi ança farq qiladi, biroq implantatsiyaning dastlabki tört bosqiçi ularning köpçiligida özaro öxşaş keçadi.
Tibbiyotda
13ÖzME töqima yoki a'zolarning bir qismini köçirib ötkazişni transplantatsiya deb, sun'iy a'zo va materiallarni odam yoki hayvon organizmiga kiritişni esa implantatsiya deb ajratadi. Bu ma'noda tiş implantlari, yurak urişini boşqaruvçi moslamalar, sun'iy böğimlar va boşqa tibbiy buyumlarni organizmga örnatiş implantatsiya hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Implantatsiya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3264 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAImplantatsiya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3264
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3264
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Implantation (embryology)en.wikipedia.org
- 2ÖzME, 4-jild, 150-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 150-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.