Çor Minor
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Çor Minor (forsça «tört minora») — Buxorodagi me'moriy yodgorlik, Xalfa Niyozqul madrasasi majmuasining saqlanib qolgan darvozaxonasi. ÖzME'ga köra, majmua 1807-yilda Xalfa Niyozqul mablağiga qurilgan. Rusça Vikipediyaga köra, Xalfa Niyozqul kelib çiqişi turkman bölgan boy buxorolik, poytaxtning eng katta masjidi — Kalon masjidining imom-xatibi edi; madrasa Mangit sulolasidan bölgan amir Haydar hukmronligi davrida barpo etilgan. Yodgorlik Labi hovuz majmuasidan şimoli-şarqdagi tor köçada joylaşgan va YuNESKO Butunjahon merosi röyxatiga kiritilgan «Buxoroning tarixiy markazi» tarkibiga kiradi.12
Majmuaning tarxi
13ÖzME'ga köra, majmua an'anaviy usulda qurilgan masjid, bir qavatli madrasa va atrofi hujralar bilan qurşalgan hovlidan iborat bölgan; peşayvonli yoğoç ustunli masjid hovlining janubi-ğarbiy burçagida turgan. Rusça Vikipediyaga köra, notöğri şakldagi hovli atrofida katta-kiçik 59 ta hujra bölgan, janubiy qismda otxonalar va katta boğ joylaşgan. Madrasaning boy kutubxonasi bölgan va u Buxorodagi sufiylik markazlaridan biri hisoblangan. Inglizça Vikipediya bu binolar asosan talabalar yaşaydigan joy va zikr marosimlari ötkaziladigan maskan vazifasini ötaganini qayd etadi.
Sovet hokimiyati örnatilgaç madrasa öz faoliyatini töxtatgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1950-yillarda madrasa va masjidning bir qismi quriliş materiali uçun buzib yuborilgan; bugungi kunda asosan darvozaxona, hujralarning ayrim qoldiqlari va yonidagi hovuz saqlangan.
Darvozaxona
13Majmuaning eng öziga xos qismi — tarxi kvadratga yaqin, ikki qavatli, gumbazli darvozaxona. Uning oldi tomonida peştoq bor, tört burçagida esa gumbaz bilan yakunlangan törtta minora qad kötargan; yodgorlikning nomi ham şundan olingan. ÖzME'ga köra, gumbazlar sirli koşinlar bilan qoplangan; inglizça Vikipediyaga köra, ular havorang koşin bilan bezalgan va har birining naqşi boşqalaridan farq qiladi.
Pastki qavat kiriş xonasi (miyonsaroy) vazifasini ötagan, devorlarining pastki qismi toş bilan qoplangan. ÖzME'ga köra, ustki qavatda kutubxona joylaşgan; uning şifti past gumbaz bölib, oddiy muqarnaslar halqasi bilan bezatilgan. Ikkinçi qavatga minoralardan biri içidagi zinapoya orqali çiqiladi. Inglizça Vikipediyaga köra, minoralar azon aytiladigan haqiqiy minoralar emas: ulardan biri zinapoya, qolgan uçtasi xöjalik xonalari sifatida işlatilgan.
Ta'mirlaş
13Rusça Vikipediyaga köra, minoralar 1968-yilda va 1980–1990-yillarda ta'mirlangan. 1995-yilda yer osti suvi ta'sirida janubi-şarqiy minora qulab tuşgan va YuNESKO yordamida 1997-yilda qayta tiklangan. Hozir yodgorlik davlat muhofazasida; darvozaxonada hunarmandçilik buyumlari va esdalik sovğalari sotiladigan dökon işlaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Çor Minor // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3296 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÇor Minor. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3296
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3296
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Чор-Минорru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Çor Minoren.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 141-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 141-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.