Pastdarğom tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Pastdarğom tumani — Özbekistonning Samarqand viloyati tarkibidagi ma'muriy tuman. U Zarafşon vodiysida, Samarqand şahridan ğarbda joylaşgan. Markazi — Juma şahri.12
Nomi
1,3ÖzME'ga köra, mahalliy tilşunos va toponimistlar «Pastdarğom» nomini «darğomning (daryoning) quyisi», ya'ni daryoning pastki oqimidagi yer deb tuşuntiradi. Darhaqiqat, Zarafşonning quyi qismidan suv oladigan qadimiy Darğom kanali tuman hududidan oqib ötadi. ÖzME Darğom nomi tarixiy manbalarda, jumladan «Boburnoma»da ham tilga olinişini qayd etadi. Şu manbaga köra, 1141-yil 9-sentyabrda saljuqiylar va qoraxitoylar örtasidagi Katvon jangi aynan Darğom böyida bölib ötgan va unda saljuqiylar qöşini katta talofat körgan.
Tarixi
1,3ÖzME tumanning tuzilgan sanasini 1926-yil 29-sentyabr deb körsatadi va u 1929–1938-yillarda Akmal Ikromov nomi bilan atalganini qayd etadi. Rusça Vikipediyaga köra, tuman 1938-yilda Samarqand viloyatiga kiritilgan, 1957-yilda unga Çarxin tumani, 1988-yilda tugatilgan Bolşevik tumani qöşilgan. 1990-yilda bu tuman qayta tiklanib, 1992-yilda Gözalkent deb nomlangan va 2001-yilda yana Pastdarğom tumani tarkibiga kiritilgan.
Çegaralari va ma'muriy tuzilişi
1,3ÖzME'ga köra, tuman şimolda Oqdaryo va Iştixon, ğarbda Kattaqörğon va Nurobod, şarqda Samarqand tumanlari bilan, janubda esa Qaşqadaryo viloyati bilan çegaradoş. Maydoni ÖzME'da 0,53 ming km² deb berilgan, ammo bu raqam Gözalkent tumani qöşilişidan oldingi holatni aks ettirişi mumkin; inglizça Vikipediyada tuman maydoni 870 km² deb körsatilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatiga tuman tarkibida Juma şahri, 12 şaharça (jumladan Çarxin, Gözalkent, Sariboş) va 13 qişloq fuqarolari yiğini bor.
Tabiati
1,3Tumanning köp qismi şarqdan ğarbga qiya pasayib boruvçi tekislik bölib, Zarafşon olib kelgan allyuvial yotqiziqlar bilan qoplangan. Janubi-şarqini Zarafşon tizmasining ğarbiy uçi egallaydi, bu yerda balandlik 2204 m gaça yetadi. Janubi-ğarbda Qarnobçöl va Qarşi çölining çekkalari — çala çöllar yotadi. ÖzME'ga köra, iqlimi keskin kontinental, yanvarning örtaça harorati −1,9°, iyulniki 27,2°, yillik yoğin 328 mm atrofida, asosan qiş va bahorda yoğadi. Hududdan Zarafşonning Qoradaryo tarmoği, Darğom va Eski Anhor kanallari ötadi. Tuproqlari asosan böz tuproq; yovvoyi hayvonlardan böri, tulki, çiyaböri, jayra, qirğovul va boşqalar uçraydi.
Aholisi
1,3ÖzME 2003-yil uçun aholini 267,3 ming kişi deb körsatgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi soni 360 ming kişiga yetgan. Aholining köpçiligi özbeklar, şuningdek, tojik, rus, tatar, koreys va boşqa millat vakillari yaşaydi.
Xöjaligi va infratuzilmasi
1,3Tuman iqtisodiyotida qişloq xöjaligi yetakçilik qiladi: paxta va ğalla yetiştiriladi, qoramol, qöy-eçki va parranda boqiladi. ÖzME'ga köra, Juma va Çarxinda paxta tozalaş zavodlari, ğişt zavodi va boşqa korxonalar işlagan. Tumandan Toşkent — Duşanba va Toşkent — Qarşi yönalişidagi poyezdlar, Samarqand, Kattaqörğon va boşqa şaharlarga boradigan avtobuslar qatnaydi. Tuman gazetasi 1931-yildan çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Pastdarğom tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3349 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPastdarğom tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3349
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3349
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Пастдаргомский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Pastdarğom Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 108–109-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 108–109-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.