Yakkaboğ tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yakkaboğ tumani — Qaşqadaryo viloyatining şarqiy qismida joylaşgan ma'muriy tuman. U 1926-yil 29-sentyabrda taşkil etilgan, markazi — Yakkaboğ şahri. Tuman Hisor tizmasi etaklaridan Qaşqadaryo tekisligigaça çözilgan bölib, dehqonçilik va çorvaçilik bilan tanilgan.12
Tarixi va ma'muriy tuzilişi
13ÖzME'ga köra, tuman tarixi davomida bir neça bor qöşni Şahrisabz, Çiroqçi va Qamaşi tumanlari tarkibiga qöşilgan va yana ajratilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1938-yilda u Buxoro viloyatiga kirgan, 1943-yil 20-yanvarda Qaşqadaryo viloyatiga ötkazilgan, 1960–1964-yillarda esa Surxondaryo viloyati tarkibida bölgan.
ÖzME'ga köra, tuman şimolda Çiroqçi va Şahrisabz, boşqa tomonlardan esa Qamaşi tumani bilan çegaradoş, maydoni 1,3 ming km². 2004-yilda tumanda bitta şahar, bitta şaharça (Eski Yakkaboğ) va töqqizta qişloq fuqarolari yiğini bölgan. Inglizça Vikipediya keyingi tuzilişni keltiradi: bir şahar, ön tört şaharça va töqqiz qişloq fuqarolari yiğini.
Tabiati
13Tumanning şarqiy çekkasida Hisor tizmasining janubi-ğarbiy tarmoqlari — Çaqçar, Beşnov va Xontaxta toğlari joylaşgan, ularning balandligi 2500 metrgaça yetadi. Toğlar ğarbga qarab pasayib, adirlar orqali tekislikka ötadi. Asosiy daryo — Yakkaboğdaryo (Qizildaryo) va uning irmoqlari.
ÖzME'ga köra, iqlimi kontinental: yanvarning örtaça harorati minus 1, iyulniki 28,5 daraja, yillik yoğin tekislikda 350 mm, toğlarda 450 mm va undan ortiq. Relyefning ğarbga qarab pasayişi lalmikor dehqonçilik uçun yetarli namlik yiğilişiga imkon beradi. Suğoriş uçun Qoraboğ, Nöğayli, Yangiqörğon suv omborlari, bir neça yirik ariq va artezian quduqlaridan foydalaniladi.
Tuproqlari asosan tipik böz tuproq, toğlarda qönğir tuproq. Toğlarda yovvoyi mevali daraxtlar — olça, nok, olma, pista, bodom, dölana, şuningdek arça va zarang ösadi. Hayvonot dunyosida tulki, böri, ayiq, qoplon, qobon, kiyik, kaklik va boşqalar uçraydi. ÖzME'ga köra, hududda toşkömir, qörğoşin, mis, rux rudalari va neft bor, tuman hududida Hisor qöriqxonasi joylaşgan.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2004-yilda tuman aholisi 190 ming kişi bölgan, ulardan 33,4 mingi şaharlarda yaşagan; aholining örtaça ziçligi 1 km² ga 146 kişidan oşgan. Asosiy qismi özbeklar, şuningdek tojik, qozoq va rus millatiga mansub aholi ham bor. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi soni 266,1 ming kişiga yetgan.
Xöjaligi va ijtimoiy hayoti
13Qişloq xöjaligida paxtaçilik, ğallaçilik, boğdorçilik, çorvaçilik va ipakçilik rivojlangan; örmon xöjaliklarida dorivor ösimliklar yiğiladi. ÖzME'ga köra, tumanda paxta tozalaş, un, töqimaçilik va konserva korxonalari, qöşma korxonalar va fermer xöjaliklari faoliyat körsatadi.
2004/2005 öquv yilida tumandagi 107 umumiy ta'lim maktabida 53,8 ming öquvçi tahsil olgan, bundan taşqari kasb-hunar kollejlari, litsey-internat va san'at maktabi işlagan. Tuman hududidan Qarşi — Kitob temir yöli va Toşkent — Termiz avtomobil yöli ötadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yakkaboğ tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3376 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYakkaboğ tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3376
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3376
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Яккабагский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Yakkaboğ Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 21–22-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 21–22-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.