Kabira

Kabira (arabça — «katta», «yirik»; köplikda kaboir) — islom ta'limotida eng oğir gunohlar toifasi. Inglizça Vikipediyaga köra, har qanday gunoh Allohga qarşi itoatsizlik deb qaralsa-da, gunohlar bir xil emas: kiçik gunohlar (sağoir) tavba bilan keçirilişi kutiladi, kabiralar esa ma'naviy jihatdan eng zararli xatolar hisoblanadi. Ba'zi mualliflar bu atamani inglizçada «enormity» (dahşatli qilmiş) deb ham tarjima qiladi.12

ÖzME'ga köra, kabiralarning birinçisi va Alloh keçirmaydigani — kufr, ya'ni Allohni inkor etiş, hamda şirk, ya'ni Allohga birovni yoki biror narsani şerik qiliş. Inglizça Vikipediya ham şirkni kabiralar orasida eng oğiri sifatida körsatadi.

ÖzME kabira turlari köpligini ta'kidlab, ular qatorida ota-onani ranjitiş, nohaq qotillik, sehr-jodu bilan şuğullaniş, yolğon guvohlik beriş, tuhmat, zino, öğrilik, sudxörlik, farz ibodatlarni tark etiş va harom narsalarni iste'mol qilişni sanab ötadi.

Inglizça Vikipediyaga köra, Hadislarda kabiralar soni turliça — uç, tört yoki yetti — keltiriladi. XIV asr olimi az-Zahabiy al-Buxoriy va Muslim töplamlarida yetti katta gunoh sanalganini qayd etgan: şirk, nohaq odam öldiriş, yetimning molini yeyiş, ribo (sudxörlik), sehrgarlik, jang maydonidan qoçiş va pokdoman ayolni zinoda nohaq ayblaş. Ibn Abbosga nisbat beriladigan ta'rifga köra, kabira — bu dunyoda belgilangan jazo (had) va oxiratda dözax azobi va'da qilingan har qanday qilmiş; bu ta'rif ularning sonini yetmişga yaqinlaştiradi. Rusça Vikipediya az-Zahabiyning 76 ta katta gunoh röyxatini keltiradi, Ibn Hajar al-Haytamiy esa ularning 467 tasini sanagan.

ÖzME'ga köra, şirk va kufrdan taşqari gunohlarni Alloh qiyomat kuni keçirişi yoki ular uçun muayyan miqdorda jazo berişi mumkin. Sunniy-Hanafiylik aqidasiga binoan, kufr va şirkdan boşqa har qanday gunohni qilgan mömin kofirga aylanmaydi, balki gunohkor bölib qolaveradi. Bu masala ilk islom davrida turli kalom maktablari örtasida bahs mavzusi bölgan.