Paxtakor tumani

Paxtakor tumani — Jizzax viloyatining şarqiy qismidagi ma'muriy tuman, markazi — Paxtakor şahri. ÖzME'ga köra, tuman 1967-yil 9-yanvarda Mirzaçölning janubi-ğarbida yangi özlaştirilgan yerlar negizida, dastlab Sirdaryo viloyati tarkibida tuzilgan; 1974-yilda Jizzax viloyati taşkil topgaç, uning tarkibiga ötkazilgan. Rusça Vikipediya ham tumanni viloyatning şarqiy qismida joylaşgan deb tavsiflaydi va xuddi şu tuziliş sanasini keltiradi. Maydoni 380 km².1

Tuman ğarbda Zafarobod va Arnasoy, şimolda Döstlik, janubda Jizzax tumanlari, şarqda esa viloyatning Zarbdor tumani hamda Sirdaryo viloyatining Şarof Raşidov tumani bilan tutaşadi. ÖzME 2003-yil holatida tumanda bitta şahar (Paxtakor) va yetti qişloq fuqarolari yiğini — Akmal Ikromov, Mingçinor, Olmazor, Oqbuloq, Paxtakor, Samarqand va Çamanzor bölganini qayd etadi.

Hudud Mirzaçölning ğarbiy qismidagi tekislikda, dengiz sathidan örtaça 295 m balandlikda yotadi. Yer osti suvlari yuza joylaşgan va şör yoki şörtob; şuning uçun dalalardagi oqova şör suvlarni çiqarib taşlaydigan zovurlar qazilgan. Tumandan Janubiy Mirzaçöl kanali ötadi va u asosiy suğoriş manbai hisoblanadi.

ÖzME'ga köra, iqlim keskin kontinental: iyulda örtaça harorat 30–35° ga yetadi, yanvarda −4° atrofida böladi. Yiliga 280–300 mm yoğin tuşadi, ösuv davri 205–210 kun davom etadi. Tuproqlari böz, oç böz va şörxok tuproqlardan iborat. Tabiiy ösimliklardan yantoq, şuvoq, şöra, qamiş, yulğun, jiyda, yovvoyi hayvonlardan tulki, çiyaböri, quyon, quşlardan qirğovul, tustovuq, kalxat va mayna uçraydi.

ÖzME 2003-yilda tumanda 57,9 ming kişi yaşaganini körsatadi; ularning qariyb 88 foizini özbeklar, qolganini qozoq, rus, ukrain va boşqa xalqlar vakillari taşkil etgan. Şahar aholisi 19,4 ming, qişloq aholisi 38,5 ming kişi bölgan, har kvadrat kilometrga örtaça 152 kişi töğri kelgan.

Tuman Mirzaçöl özlaştirilişi natijasida vujudga kelgani uçun xöjaligining asosini suğorma dehqonçilik taşkil etadi. ÖzME'ga köra, 26,5 ming gektardan ortiq suğoriladigan yerning qariyb yarmiga ğöza, deyarli şunça maydonga ğalla ekilgan; sabzavot, poliz va boğdorçilik ham rivojlangan, çorvaçilik bilan şuğullanilgan. Tumanda ikki paxta tozalaş zavodi, qişloq xöjaligi texnikasini ta'mirlaydigan korxona, özbek-polyak qöşma korxonasi va yuzdan ortiq kiçik korxona hamda xususiy firmalar faoliyat körsatgan. Paxtakordan Jizzax, Toşkent, Guliston va Samarqandga avtobuslar qatnaydi.

ÖzME'ga köra, tumanda 20 umumiy ta'lim maktabi, şu jumladan maktab-internat va sport maktablari, litsey hamda kasb-hunar kolleji işlagan. Markaziy stadion, yopiq suziş havzasi va bolalar sport majmuasi bor. Tibbiy xizmatni 280 örinli markaziy kasalxona, poliklinikalar va qişloq vraçlik punktlari körsatadi. «Paxtakor» tuman gazetasi 1969-yildan beri çiqadi.