Özbekiston ösimlikşunoslik ilmiy-tadqiqot instituti
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Özbekiston ösimlikşunoslik ilmiy-tadqiqot instituti — qişloq xöjaligi ekinlarining navlari va genetik resurslarini yiğiş, saqlaş va örganiş bilan şuğullanadigan ilmiy-uslubiy markaz. ÖzME'ga köra, u Özbekiston qişloq xöjaligi ilmiy-işlab çiqariş markazi tarkibiga kiradi va Toşkent viloyatining Qibray tumanidagi Oqqovoq qişloğida joylaşgan.
Tarixi
13ÖzME'ga köra, institutning ildizi 1925-yilga borib taqaladi: öşa yili genetik olim Nikolay Vavilov taşabbusi bilan Leningraddagi Amaliy botanika, genetika va seleksiya institutining Örta Osiyo bölimi taşkil etilgan. 1935-yildan u Butunittifoq ösimlikşunoslik institutining Örta Osiyo tajriba stansiyasi, 1979-yildan şu institutning Örta Osiyo filiali sifatida işlagan. 1991-yilda muassasa hozirgi nomini olgan.
Vazifalari
13ÖzME'ga köra, institutning asosiy yönalişlari quyidagilar:
- qişloq xöjaligi ekinlari namunalarini töplaş va boşqa hududlardan keltirib (introduksiya qilib) örganiş;
- keltirilgan ösimliklarni karantin tekşiruvidan ötkaziş;
- ösimliklar genofondini saqlaş va boyitiş;
- seleksiya muassasalarini qimmatli belgilarga ega boşlanğiç materiallar va donorlar bilan ta'minlaş;
- yangi navlar yaratiş, noan'anaviy ekinlarni amaliyotga joriy etiş va yaratilgan navlarning birlamçi uruğçiligini yuritiş.
Tuzilmasi
132005-yilgi ma'lumotga köra, institutda genetik resurslarni hujjatlaştiriş, introduksiya, dala, texnika, sabzavot-poliz va kartoşka, meva-rezavor ekinlari bölimlari, şuningdek uruğşunoslik, moyli ekinlar, uzumçilik va biokimyo laboratoriyalari bölgan. Andijon viloyatining Jalaquduq tumanida va Surxondaryo viloyatining Jarqörğon tumanida tajriba xöjaliklari mavjud. Institut ixtiyoridagi yer jami 395 gektar.
Genofond va kolleksiyalar
13ÖzME'ga köra, institutda ekinlar genofondi saqlanadigan genlar banki taşkil etilgan, unda namunalar 15–20 yilgaça saqlanadi. Institut 80 dan ortiq ekin turiga mansub 30 mingdan köp nav namunasiga ega. 26 gektarlik tok kolleksiyasida 1580, 46 gektarlik meva-rezavor kolleksiyasida 4013 namuna bor. Ğöza kolleksiyasida 5400 dan ortiq namuna saqlanadi va u mamlakatda yagona hisoblanadi. Har yili oçiq dalada 3000 ga yaqin namuna ekilib, uruği genlar bankiga topşiriladi.
Ilmiy natijalari
13ÖzME'ga köra, sakson yil davomida institut Davlat nav sinaş komissiyasiga 750 dan ortiq nav topşirgan, ulardan 240 tasi turli yillarda rayonlaştirilgan. 2005-yilda Özbekistonda ekiş uçun tavsiya etilgan navlardan 78 tasini institut olimlari yaratgan. Olimlar 250 katalog, 29 ilmiy töplam, darslik va uslubiy qöllanmalar tayyorlagan. Institutda 300 ga yaqin xodim işlagan; aspirantura va ixtisoslaşgan ilmiy kengaş mavjud. ÖzME'ga köra, institut faoliyati M. G. Popov, M. M. Negrul, P. A. Baranov kabi botaniklar va seleksionerlarning nomi bilan boğliq. U xorijdagi yirik ilmiy markazlar va genlar banklari bilan hamkorlik qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Özbekiston ösimlikşunoslik ilmiy-tadqiqot instituti // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3647 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÖzbekiston ösimlikşunoslik ilmiy-tadqiqot instituti. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3647
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3647
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 10-jild, 193–194-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 193–194-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.