Osteoxondroz

Osteoxondroz (yunonça «osteon» — suyak va «xondros» — toğay sözlaridan) — umurtqalararo disklar va umurtqalarni bir-biriga boğlab turuvçi toğay-pay tuzilmalarining degenerativ, ya'ni yemiriluvçi özgarişi bilan keçadigan kasallik. ÖzME'ga köra, köpinça umurtqa poğonasining böyin va bel qismlari, kamroq hollarda kökrak qismi zararlanadi.12

Rusça Vikipediyaga köra, «umurtqa poğonasi osteoxondrozi» atamasi Rossiyada va sobiq ittifoq mamlakatlarida 1960-yillardan keng qöllanadi. Ğarb tibbiyot tasniflarida bunday alohida kasallik birligi yöq: u yerda diskdagi degenerativ özgarişlar boşqa nomlar bilan ataladi, «osteoçondrosis» sözi esa butunlay boşqa guruh kasalliklarni bildiradi. Inglizça Vikipediyaga köra, bu nom ostida asosan bolalar, ösmirlar va tez ösayotgan hayvonlarda uçraydigan böğim kasalliklari tuşuniladi: ularda suyak uçining qon bilan ta'minlanişi buziladi, suyak qismi nobud bölib, keyin qayta tiklanadi. Rusça Vikipediyaga köra, belda oğriq bölgan har qanday holatni osteoxondroz deb hisoblaş xato, çunki bunday oğriqning sabablari juda xilma-xil bölişi mumkin.

Umurtqa poğonasining egiluvçanligi, harakatçanligi va yuklamaga çidamliligini umurtqalararo disklar ta'minlaydi. ÖzME'ga köra, disk va uning atrofidagi toğay-pay elementlarining zararlanişiga moddalar almaşinuvining buzilişi, jarohatlar, oğir jismoniy zöriqiş, revmatizm, immunitetning pasayişi va irsiy omillar sabab bölişi mumkin. Bel umurtqalari ayniqsa köp zararlanadi, çunki jismoniy mehnat paytida asosiy yuk aynan şu qismga tuşadi.

ÖzME'ga köra, kasallik asosida murakkab biokimyoviy jarayonlar yotadi. Jarohat va boşqa omillar ta'sirida disk moddasi parçalanib, nordon mukopolisaxaridlar köpayadi. Bu diskning toğay va pay töqimalarini yumşatadi, fibroz halqada mayda yoriqlar paydo böladi va diskning germetikligi buziladi.

Kasallik ikki bosqiçda keçadi. Birinçi — xondroz bosqiçida özgarişlar disk yadrosini örab turgan fibroz halqada boşlanadi, ammo disk oğriq sezmaydigani uçun bemorda belgilar kuzatilmaydi. Ikkinçi — osteoxondroz bosqiçida jarayon umurtqaning suyak qismiga ötadi, diskni çegaralab turgan plastinkalar yirtiladi, qon tomirlari va nerv tolalari disk içiga kirib, oğriq paydo böladi. Umurtqalar orasidagi masofa torayib, umurtqa poğonasi «çökib» qolganday böladi.

ÖzME'ga köra, kasallik belgilari zararlangan diskning joylaşuviga boğliq. Böyin osteoxondrozida nerv ildizlari va qon aylanişi buzilişi bilan boğliq sindromlar kuzatiladi. Kökrak qismida asosan nerv ildizlari ta'sirlanişi belgilari namoyon böladi. Bel osteoxondrozida ildiz-reflektor sindromlar (lyumbago, işias), disk çurrasi va uning orqa miyani ezişi, çanoq suyaklari va dumğaza sohasidagi oğriq sindromlari ajratiladi. Barça turlarida oğriq yetakçi belgi hisoblanadi.

ÖzME'ga köra, davolaş asosan konservativ bölib, oğriq qoldiruvçi dorilar qöllanadi. Disk çurrasi turğun falajga olib kelgan hollarda jarrohlik amaliyoti ötkaziladi. Rusça Vikipediyaga köra, belda oğrigi bölgan köp bemorlarda jiddiy patologiya topilmaydi va ularni umumiy amaliyot şifokori davolaşi mumkin.