Migratsiya

Migratsiya (lotinça migratio — «köçaman, joyimni özgartiraman») — biror narsaning bir joydan ikkinçi joyga köçişi yoki ötişini bildiruvçi umumiy atama. Söz ijtimoiy fanlarda ham, tabiiy fanlarda ham qöllanadi va har bir sohada öz aniq ma'nosiga ega. ÖzME bu atamaning beş asosiy ma'nosini ajratadi, rusça Vikipediya esa unga yana bir neça zamonaviy qöllanişni qöşadi.1

Eng keng tarqalgan ma'nosi — aholi migratsiyasi, ya'ni odamlarning yaşaş joyini almaştirib, bir hududdan boşqasiga köçişi. Rusça Vikipediya bu ma'noni immigratsiya va emigratsiya tuşunçalari bilan aralaştirmaslik kerakligini ta'kidlaydi: ular migratsiyaning faqat yönalişini — mamlakatga kiriş yoki undan çiqişni — bildiradi. Aholi migratsiyasining muhim turi — mehnat migratsiyasi, ya'ni işga layoqatli kişilarning doimiy yoki vaqtinçalik iş izlab köçişi.

Iqtisodiyotda kapital migratsiyasi haqida ham söz yuritiladi. ÖzME'ga köra, bunda kapital qöşimça daromad oliş yoki siyosiy maqsadlar yölida bir mamlakatdan boşqasiga muntazam ravişda çiqarib turiladi. Rusça Vikipediyada bu jarayon kapitalning bir iqtisodiy sub'ektdan boşqasiga, köpinça tarmoqlar yoki davlatlar orasida harakati sifatida ta'riflanadi.

Hayvonlar migratsiyasi — tirik organizmlarning yaşaş şaroiti özgarganda yoki rivojlaniş siklining ma'lum bosqiçida bir geografik hududdan ikkinçisiga köçişi. Quşlarning mavsumiy uçib ketişi va qaytişi, baliqlarning uvildiriq tökiş joylariga suzib borişi bunga misol böladi. Rusça Vikipediya biologiyada ösimliklar migratsiyasi va organizm içidagi hujayralar migratsiyasini ham alohida tuşunça sifatida qayd etadi.

Geokimyoda elementlar migratsiyasi deganda kimyoviy elementlarning yer qobiğida yoki yer yuzasida joyini özgartirişi tuşuniladi. Fizikada energiya migratsiyasi — energiyaning bir zarraçadan boşqasiga özidan-özi ötişi. Seysmik qidiruv işlarida esa migratsiya deb kuzatilgan seysmik signal asosida muhit xossalarini aniqlaşga imkon beradigan hisoblaş usuli ataladi.

Rusça Vikipediyaga köra, axborot texnologiyalarida bu atama mulkiy dasturlarni erkin muqobillari bilan almaştiriş jarayoniga, şuningdek serverlar tizimiga yangi server qöşiş yoki undan birini çiqarişni ularni öçirmasdan amalga oşirişga nisbatan işlatiladi.