Lvov

Lvov (ukrainça Lviv, polyakça Lvuv, nemisça Lemberg) — Ukrainaning ğarbiy qismidagi şahar, Lvov viloyatining ma'muriy markazi. Inglizça Vikipediyaga köra, u Ukrainaning beşinçi yirik şahri va mamlakat ğarbidagi eng katta şahar bölib, 2025-yilgi hisob-kitobga köra aholisi taxminan 723 ming kişi. ÖzME'ga köra, şahar Bug va Dnestr daryolari havzalarini ajratib turuvçi suvayirğiç hududda joylaşgan, temir yöl va avtomobil yöllari tuguni hisoblanadi, aeroporti bor.1

Şaharga Galiç-Volin knyazi Daniil Romanoviç asos solgan va uni öğli Lev şarafiga nomlagan. ÖzME'ga köra, Lvov haqidagi dastlabki ma'lumot solnomalarda 1256-yilda uçraydi; inglizça Vikipediya şahar 1250-yil atrofida barpo etilganini aytadi. Inglizça Vikipediyaga köra, 1261-yilda möğullar hujumi paytida şahar istehkomlari buzdirilgan, 1270-yillarda knyaz Lev uni qayta tiklab, Galiç-Volin davlatining poytaxtiga aylantirgan.

1340-yilda şaharni Polşa qiroli Kazimir III egallagan va 1356-yilda unga Magdeburg huquqini bergan. Keyingi asrlarda Lvov Markaziy Yevropa bilan Qora dengiz böyini boğlovçi savdo yöllaridagi yirik savdo markazi va mustahkam qal'aga aylangan; bu yerda nemis, polyak, arman, yahudiy va rus jamoalari yaşagan. 1772-yilda Polşaning birinçi bölinişidan söng şahar Avstriya tarkibidagi Galitsiya qirolligining poytaxti bölgan. 1918–1939-yillarda u Polşa tarkibida qolgan, 1939-yilda Sovet Ittifoqiga qöşib olingan. Inglizça Vikipediyaga köra, Ikkinçi jahon uruşidan keyin şahar uruşgaça bölgan aholisining katta qismini yöqotgan. 1991-yildan Lvov mustaqil Ukraina tarkibida.

Lvovning tarixiy markazi toş yötkazilgan köçalari, Uyğoniş davri, barokko, klassitsizm va modern uslubidagi binolari bilan maşhur; inglizça Vikipediyaga köra, u YUNESKO Jahon merosi röyxatiga kiritilgan. ÖzME'ga köra, şaharning ilk me'moriy yodgorliklaridan ba'zilari qayta qurilgan holda yoki keyingi binolar tarkibida saqlanib qolgan: Mariya Snejnaya va Ioann Krestitel kostyollari (XIII–XIV asrlar), avliyo Nikolay çerkovi (XIII asr). Markazdagi diniy va turar joy binolari orasida katolik kafedral sobori (1360–1493), Arman sobori (1363–1370), Uspeniye çerkovi (1629), bernardinlar va dominikanlar kostyollari, avliyo Yura sobori (XVIII asr) alohida ajralib turadi. Bozor maydonidagi turar joy majmuasi va ratuşa (1827–1835) ham şaharning ramzlaridan hisoblanadi.

ÖzME ma'lumotiça, Lvov Ukrainaning yirik sanoat markazlaridan biri. Unda maşinasozlik yetakçi örin tutgan: avtobus, avtoyuklagiç va konveyerlar, televizorlar, qişloq xöjaligi maşinalari, gaz asboblari va frezer dastgohlari işlab çiqarilgan. Yengil va oziq-ovqat sanoati, şişa, keramika, kimyo-farmatsevtika, mebel va poligrafiya korxonalari ham faoliyat körsatgan.

Lvov — Ukrainaning asosiy madaniy markazlaridan biri. Inglizça Vikipediyaga köra, şahardagi universitet kollegiya sifatida 1608-yilda taşkil etilgan va 1661-yilda universitet maqomini olgan. Lvov universiteti va Lvov politexnikasi mamlakatdagi taniqli oliy öquv yurtlaridan. ÖzME'ga köra, şaharda 10 oliy öquv yurti, Fanlar akademiyasining ilmiy markazi, opera va balet teatri, filarmoniya, sirk va köplab muzeylar, jumladan I. Franko nomidagi adabiy-memorial muzey bor. Inglizça Vikipediyaga köra, XVI asrda Ivan Fyodorov şu yerda kitob bosgan va şahar pravoslav madaniyatining muhim markaziga aylangan.