Toyloq tumani

Toyloq tumani — Özbekistonning Samarqand viloyatidagi ma'muriy birlik. Ma'muriy markazi — Toyloq şaharçasi. Tuman viloyatning janubi-şarqiy qismida, Zarafşon daryosi vodiysida joylaşgan bölib, asosan boğdorçilik, uzumçilik va meva-sabzavotni qayta işlaşga ixtisoslaşgan.1

ÖzME'ga köra, tuman 1992-yil 9-aprelda tuzilgan. Rusça Vikipediyada 2004-yil 1-yanvarda Temiryöl tumani Toyloq tumani deb qayta nomlangani qayd etilgan.

Tuman şimolda Jomboy va Bulunğur, janub va şarqda Urgut, ğarbda Samarqand tumanlari bilan çegaradoş. ÖzME'ga köra, maydoni 0,28 ming km².

Hudud asosan tekislik bölib, Zarafşon daryosining hozirgi va qadimgi qayirlari (terrasalari)dan iborat. Ular daryo keltirgan qum, şağal va loyqadan tarkib topgan, ustidan 5—10 metr qalinlikdagi lyoss qatlami qoplagan. Tumandan Zarafşon daryosi, Markaziy magistral va Darğom kanallari hamda Qorasuv soyi oqib ötadi. Foydali qazilmalaridan şağal, qum va lyoss bor.

ÖzME ma'lumotiça, iqlimi keskin kontinental: iyulning örtaça harorati 25,9°, yanvarniki 0,2°, yillik yoğin 320—350 mm, vegetatsiya davri 215—230 kun. Tuproqlari böz, ötloqi-böz va allyuvial. Daryo qayirlaridagi töqayzorlarda jiyda, tol, turanğil va qamiş ösadi; ekilmagan yerlarda ajriq, yulğun, şuvoq, yantoq uçraydi.

Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatiga tuman tarkibida ikkita şaharça — Toyloq va Yangi Toyloq — va 12 qişloq fuqarolari yiğini bor. ÖzME'ga köra, 2003-yilda tumanda 134,3 ming kişi yaşagan, aholi ziçligi 1 km²ga 480 kişiga yetgan. Aholining asosiy qismi özbeklar, tojik, rus, tatar va koreyslar ham yaşaydi.

Tuman iqtisodiyotining asosini qişloq xöjaligi mahsulotlarini yetiştiriş va qayta işlaş taşkil etadi. ÖzME'ga köra, 2003-yilda köp yillik daraxtzorlar 4,7 ming gektarga yaqin maydonni egallagan, ularning yarmidan köpi tokzorlar, qolgani boğ va tutzorlar bölgan; 5,6 ming gektarga ğalla, qariyb 2 ming gektarga sabzavot ekilgan. Jamoa va şaxsiy xöjaliklarda 60 mingdan ortiq qoramol, qöy-eçki va parranda boqiladi.

Sanoatda meva konservasi, non va qandolat mahsulotlari, şarob, salqin içimliklar va quriliş materiallari işlab çiqariladi. ÖzME uzum va mevani qayta işlaydigan ikkita qöşma korxonani alohida tilga oladi. Tumanda ta'mirlaş va maişiy xizmat körsatiş korxonalari ham faoliyat yuritadi.

2003/2004 öquv yilida tumandagi 55 umumiy ta'lim maktabida 40 mingdan ortiq bola öqigan, «Olimpiya zaxiralari» kolleji ham faoliyat körsatgan. Kutubxonalar, madaniyat va istirohat boği, kasalxona va qişloq vraçlik punktlari bor. 1994-yildan «Qöşçinor» tuman gazetasi çop etiladi.