Polyarimetriya
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Polyarimetriya (rusça «polyarizatsiya» — qutblaniş va «...metr» — ölçaş) — yoruğlikning qutblaniş darajasini hamda modda qatlamidan ötganda qutblaniş tekisligining qança burçakka burilişini ölçaşga asoslangan fizik-kimyoviy tadqiqot usullari. ÖzME uni asosan optik faol moddalarni örganiş usuli sifatida ta'riflaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, keng ma'noda polyarimetriya nafaqat yoruğlik, balki radiotölqinlar kabi boşqa elektromagnit tölqinlarning qutblanişini ölçaş va talqin qilişni ham qamraydi.12
Optik faollik
13Yoruğlik modda orqali ötganda qutblaniş tekisligi burilsa, bunday modda optik faol deb ataladi. ÖzME'ga köra, optik faol moddalarning köpçiligi organik birikmalardir. Rusça Vikipediyaga köra, buriliş burçagi moddaning tabiatiga, haroratga va yoruğlik tölqin uzunligiga boğliq bölib, yoruğlik ötgan qatlam qalinligiga töğri proporsionaldir. Kiçik konsentratsiyali eritmalarda bu burçak erigan modda miqdoriga ham töğri proporsional bölgani uçun usul konsentratsiyani aniqlaşda qulay. Moddaning optik faolligi soliştirma buriliş kattaligi bilan ifodalanadi; buriliş soat millari yönalişida bölsa musbat, aksinça bölsa manfiy hisoblanadi.
Asbobi
13Optik faollik polyarimetr deb ataluvçi optik asbob yordamida ölçanadi. Rusça Vikipediyaga köra, buriliş burçagini tölqin uzunligiga qarab ölçaş — spektropolyarimetriya moddalarning tuzilişini örganiş imkonini beradi.
Qöllanilişi
13ÖzME'ga köra, polyarimetriya yordamida ösimlik xom aşyosidagi qand va kraxmal, eritmalardagi oqsil va aminokislotalar miqdori, siydikdagi glyukoza (uzum qandi) miqdori aniqlanadi, şuningdek, uglevodlarni parçalovçi fermentlarning turi, miqdori va faolligi örganiladi. Rusça Vikipediyaga köra, usul analitik kimyoda optik faol moddalar konsentratsiyasini tez ölçaş, efir moylarini aniqlaş, organik molekulalar va kompleks anorganik birikmalarning tuzilişini örganiş uçun keng qöllanadi; qand miqdorini ölçaşga xoslangan turi saxarimetriya deb ataladi.
Inglizça Vikipediyaga köra, polyarimetriya astronomiyada galaktikalar yadrolari, ekzosayyoralar, yulduzlararo çang va gaz, yulduzlarning magnit maydonlari kabi obyektlarni örganişda, meteorologik radarlarda, masofadan zondlaş va tibbiy tasvirlaşda ham işlatiladi. Yupqa plyonka va sirtlarning polyarimetriyasi ellipsometriya deb yuritiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Polyarimetriya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3881 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPolyarimetriya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3881
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3881
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Поляриметрияru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Polarimetryen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.