Qiziriq tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qiziriq tumani — Özbekistonning Surxondaryo viloyatidagi ma'muriy tuman. ÖzME'ga köra, u 1975-yil 6-martda taşkil etilgan, maydoni taxminan 330 km², markazi — Sariq şaharçasi. Rusça Vikipediyaga köra, tuman dastlab Leninyöl tumani deb atalgan va 1992-yilda hozirgi nomini olgan.1
Çegaralari va tarixi
1,3ÖzME ma'lumotiga köra, tuman ğarbda Şerobod, janubda Angor, şimolda Bandixon, şarqda Jarqörğon, şimoli-şarqda Qumqörğon va şimoli-ğarbda Muzrabot tumanlari bilan qöşni. Ensiklopediya yozilgan paytda uning tarkibida bitta şaharça (Sariq) va beşta qişloq fuqarolari yiğini — Böston, Mehnatobod, Paxtakor, Yangiyöl va Yangi Hayot bor edi. Rusça Vikipediya keyingi özgarişlarni qayd etadi: 2010-yilda Bandixon tumani Qiziriqqa qöşib yuborilgan, 2020-yilda esa yana alohida tuman sifatida tiklangan.
Tabiati
1,3Tuman hududi tekislik, adirlar va toğ etaklaridan iborat. Yer ostida oş tuzi, oltingugurt, yonuvçi slanets va quriliş xomaşyosi konlari bor. ÖzME'ga köra, iqlimi quruq subtropik: yillik örtaça harorat 18° atrofida, yanvarda tekislik va adirlarda örtaça 3,6°, toğlarda esa sovuqroq; iyulning örtaça harorati 32,1°, eng yuqori harorat 48° gaça yetadi. Yiliga örtaça 150 mm yoğin tuşadi, ösuv davri 260 kun davom etadi. Tekisliklarda böz tuproqlar, adirlarda arid, toğlarda sur tuproqlar tarqalgan.
Ösimliklardan arça, mavrak, kiyiköt, toğrayhon, kovrak va şuvoq uçraydi. Hayvonot olamida böri, tulki, jayra, töqaylarda töqay muşugi, qobon va çiyaböri yaşaydi; quşlardan kaklik, çil, ğoz va ördak, sudralib yuruvçilardan öqilon va közoynakli ilon bor.
Aholisi va xöjaligi
1,3ÖzME'ga köra, 2004-yilda tumanda 78 ming kişi yaşagan, ularning köpçiligi özbeklar bölib, tojik, turkman, tatar va ruslar ham istiqomat qilgan. Aholining asosiy qismi qişloqlarda yaşagan. Iqtisodiyotda paxtaçilik va ğallaçilik yetakçi, bundan taşqari çorvaçilik, sabzavotçilik, polizçilik, boğdorçilik va tokçilik rivojlangan; ayniqsa, ingiçka tolali paxta navlari ekilgan. Tumanda paxta tozalaş va ğişt zavodlari, don korxonasi, vino tayyorlaş korxonasi va boşqa işlab çiqariş obyektlari faoliyat körsatgan.
Ijtimoiy soha va transport
1,3Ensiklopediya ma'lumotiga köra, tumanda 44 ta umumiy ta'lim maktabi, bolalar musiqa maktabi, litsey va kasb-hunar kollejlari, markaziy kutubxona, madaniyat uyi va bir neça folklor-etnografik dastalar, jumladan «Qönğirot» dastasi bölgan. Tuman hududidan Toşkent — Duşanba xalqaro avtomobil yöli ötadi, tuman markazidan Termizga avtobus va yönalişli taksilar qatnaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qiziriq tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3941 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQiziriq tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3941
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3941
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Кизирикский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 11-jild, 142–143-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 142–143-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.