Şerobod

Şerobod — Surxondaryo viloyatidagi şahar, Şerobod tumanining ma'muriy markazi. Şeroboddaryoning öng sohilida, Katta Özbekiston trakti yoqasida joylaşgan. ÖzME'ga köra, u 1973-yildan şahar maqomiga ega. Ikki ming yildan ortiq tarixga ega bu manzil qadimdan Turkistonni Afğoniston va Hindiston bilan boğlagan savdo yölida muhim örin tutgan.1

ÖzME'ga köra, Şerobod Termizdan 59 km uzoqlikda, eng yaqin temir yöl stansiyasi Navşahar esa 42 km narida. Rusça Vikipediyaga köra, şahar Afğoniston va Turkmaniston çegaralariga yaqin joylaşgan. Aholisi ÖzME'da 24,2 ming kişi (2000) deb körsatilgan; rusça Vikipediyaga köra, 2004-yilda 25,2 ming, 2016-yilda esa 29,1 ming kişiga yetgan va şahar aholi soni böyiça viloyatda beşinçi örinda turadi.

ÖzME'ga köra, şahar qadimda Şahri Xaybar deb atalgan va makedoniyalik Aleksandr davrida ham mavjud bölgan. Şarqşunos V. V. Bartold taxminiça, hozirgi nomini 18-asr boşlarida olgan: u Şeroboddaryoning öng sohilida qal'a qurdirgan özbeklarning qönğirot qabilasi boşliği Şer Ali nomi bilan boğliq. Rusça Vikipediya nomni forsça «şer» — arslon va «obod» sözlaridan kelib çiqqan deb izohlaydi. Mahalliy rivoyatda esa «Şerobod» «Şorabot», ya'ni «boş rabot», «boş bekat» sözidan kelib çiqqan deyiladi.

Arxeologik tadqiqotlar şahar atrofida juda qadimiy yodgorliklar borligini körsatgan. ÖzME'ga köra, Jondavlattepa miloddan avvalgi 6–5-asrlarga, şaharning şimoliy çekkasidagi, maydoni 14 gektar bölgan Kofirqal'a xarobasi milodiy 1-asrga mansub; uning arkida hayot örta asrlarda ham davom etgan. Şahardan bir kilometr şimolda, Nondahana darasi yonida savdo yölini qöriqlaş uçun barpo etilgan, mustahkam devor bilan öralgan manzilgoh qoldiqlari bor. Yaqin atrofda Termiz yölidagi sönggi bekat — 10-asrga oid Roziq raboti joylaşgan.

Şeroboddaryo oqib çiqadigan toğ darasi böylab örta asrlarda muhim karvon yöli ötgan. 19-asr va 20-asr boşlarida Şerobod Buxoro amirligiga qaraşli beklikning markazi bölgan.

ÖzME'ga köra, şaharda paxta tozalaş, ğişt, sut, un mahsulotlari va keramika zavodlari, bir neça aksiyadorlik jamiyati, kiçik va xususiy korxonalar, quriliş va transport taşkilotlari, dehqon bozori faoliyat körsatadi. Umumiy ta'lim va bolalar musiqa maktablari, akademik litsey, kasb-hunar kollejlari, madaniyat va istirohat boği, stadion va sport majmuasi, markaziy kasalxona hamda tuğruqxona bor. Şahardan Qumqörğon, Angor, Termiz va boşqa aholi punktlariga avtobuslar qatnaydi.

Rusça Vikipediya Şerobodning diqqatga sazovor joylari qatorida 9-asrda yaşagan muhaddis, «Sunan at-Termiziy» töplamining muallifi Abu Iso Muhammad at-Termiziy maqbarasini tilga oladi.