Boyovut tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Boyovut tumani — Sirdaryo viloyatining şarqiy qismidagi ma'muriy tuman. Ma'muriy markazi — Boyovut şaharçasi. Tuman Mirzaçöl daştining janubida, Tojikiston çegarasi yaqinida joylaşgan bölib, xöjaligi özlaştirilgan çöl yerlarida suğorma dehqonçilikka asoslangan.1
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1955-yil 19-aprelda Toşkent viloyati tarkibida tuzilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1959-yil 14-dekabrda u tugatilib, hududi Yangiyer şahriga böysundirilgan; 1963-yilda Sirdaryo viloyati tarkibida Yangiyer tumani nomi bilan qayta tiklangan va 1965-yilda Boyovut tumani deb qayta nomlangan.
Geografiyasi va tabiati
13ÖzME'ga köra, tuman maydoni 0,435 ming km². U şarqda Toşkent viloyatining Bekobod tumani, janubi-ğarbda Xovos, şimolda Guliston, ğarbda Mirzaobod tumanlari, janubda esa Tojikiston bilan çegaradoş. Relyefi tekislik, yer yuzasi allyuvial yotqiziqlar bilan qoplangan.
Iqlimi kontinental: iyulning örtaça harorati 26–28°, yanvarniki −2° dan −4° gaça, yiliga 200–300 mm yoğin tuşadi. Hududda Bekobod şamoli deb ataladigan kuçli şamolning ta'siri sezilarli. Yerlar Janubiy Mirzaçöl kanali va Bekobod tumani çegarasi böylab ötgan «Döstlik» kanali orqali suğoriladi. Grunt suvlari şör va şörtob, tuproqlar lyoss ustida hosil bölgan böz tuproqlar bölib, köp joylarda şörlangan. Yovvoyi hayvonlardan tulki, çiyaböri, yovvoyi muşuk, quyon, turli ilonlar uçraydi; Sultonhovuz kölida baliq ovlanadi.
Aholisi va ma'muriy bölinişi
13ÖzME'ga köra, 1999-yilda tumanda 80,2 ming kişi yaşagan, şundan 13,8 mingi şaharliklar bölgan; 1 km² ga örtaça 161 kişi töğri kelgan. Aholining köpçiligi özbeklar, şuningdek rus, tojik, tatar va boşqa xalqlar vakillari yaşaydi. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatida tuman tört şaharça (Boyovut, Bekat, Döstlik, Markaz) va ön ikki qişloq fuqarolar yiğinidan iborat bölgan.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, tuman xöjaligining asosiy tarmoqlari — paxtaçilik, ğallakorlik, çorvaçilik va boğdorçilik. 1999-yilda suğoriladigan yerlar 29,7 ming gektarni taşkil qilgan, ularning yarmidan köpiga paxta, qariyb uçdan bir qismiga donli ekinlar ekilgan. Jamoa va şaxsiy xöjaliklarda 21,7 ming qoramol, 18,8 ming qöy va eçki boqilgan. Tumanda ikkita paxta tozalaş zavodi, ğişt va non zavodlari, xalq iste'moli mollari çiqaradigan mahalliy sanoat korxonasi hamda önlab kiçik va xususiy korxonalar işlagan.
Ta'lim va madaniyat
13ÖzME'ga köra, 1999/2000 öquv yilida 45 umumiy ta'lim maktabida 20 mingdan ortiq öquvçi tahsil olgan, litsey va hunar litseylari ham faoliyat körsatgan. Tumanda san'at maktabi, kutubxonalar, klublar, qişloq madaniyat uylari va muzey bor. 1966-yildan «Istiqbol» tuman gazetasi çiqadi. Rusça Vikipediyaga köra, Özbekiston xalq şoiri Halima Xudoyberdiyeva (1947–2018) şu tumanda tuğilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Boyovut tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3981 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABoyovut tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3981
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3981
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Баяутский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 447–448-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 447–448-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.