Sent Jons

Sent-Jons (inglizça: St. John's) — Antigua va Barbuda davlatining eng yirik şahri va asosiy porti. Şahar Antigua orolida, Sent-Jons buxtasi böyida joylaşgan.

Şahar 1632-yilda asos solingan (özbekça va rusça manbalarga köra). Ingliz Vikipediyasiga köra esa u 1666-yilgi fransuzlar bosqinidan keyin rejalaştirilgan: 1668-yil aprelda buxta böyida şahar quriş töğrisida qonun qabul qilingan, 1675-yil 16-sentyabrda esa Sent-Jons rasmiy savdo punktlaridan biri deb belgilangan. Rusça manbaga köra, 1667-yilda u Antigua va Barbudadagi ingliz mulklarining ma'muriy markaziga aylangan; ingliz manbasida u Britaniya Leyvard orollarining boşqaruv markazi bölgani va bu maqom 1959-yilgaça saqlangani aytiladi.

Şahar bir neça bor ofatlardan zarar körgan: rusça Vikipediyada 1690 va 1843-yillardagi zilzilalar, 1769-yilgi yonğin va 1847-yilgi dovul tilga olinadi; ingliz Vikipediyasida 1768 va 1782-yillardagi yonğinlar hamda 1772-yilgi dovul keltirilgan. 1736-yilda şaharda quldorlarga qarşi yirik qözğolon rejalaştirilgani oşkor bölgan. 18-asrda şakarqamiş qayta işlaş rivojlangan, plantatsiyalarda Afrikadan keltirilgan qullar işlatilgan; qullik 1834-yilda bekor qilingan. 1930-yillardagi inqiroz iqtisodiyotga zarba berdi. 1958–1962-yillarda şahar Vest-Hind federatsiyasi tarkibida bölgan. 1981-yilda mustaqillik berilgaç, davlat poytaxtiga aylangan. 1995-yilda Luis dovuli, ayniqsa, turizm infratuzilmasiga katta zarar yetkazgan.

Özbekça Vikipediyada şahar orolning şimoli-ğarbiy sohilida, rusça Vikipediyada şimoli-şarqiy qismida, ingliz Vikipediyasida ğarbiy qismida deb körsatilgan. Şahar buxta şarqidagi qiya yerda joylaşgan; atrofi asosan tekislik, şu sababli köplab yöllar şaharda tutaşadi. Dengiz böyi pastligi tufayli suv bosişiga moyil. Buxta tubi çuqurlaştirilgan va katta kruiz laynerlarini qabul qila oladi. Şahardan 10 km şimoli-şarqda V. K. Berd xalqaro aeroporti bor. Daryolar yöq; içimlik suvi quduqlardan va 1970-yilda qurilgan çuçuklaştiriş qurilmasidan olinadi.

Iqlim tropik. Yillik yoğin miqdori manbalarda har xil: 1300 mm (özbekça) va 1200 mm (rusça). Ingliz Vikipediyasida yoğin sentyabrdan noyabrgaça eng köp ekani, 1995-yil 12-avgustda mamlakatdagi eng yuqori harorat — 34,9 °C qayd etilgani aytilgan.

2011-yilgi röyxatga olişda şaharda 22,2 ming kişi yaşagan, bu 2001-yilga nisbatan 9 % kam. Ingliz Vikipediyasida aholi soni 22 219 deb berilgan, özbekça Vikipediyada esa 1990-yillar boşida 36 ming kişi körsatilgan. Aholining asosiy qismi afrikaliklar va afrikalik-yevropalik aralaş kelib çiqişli kişilardir; portugal va levantlik arab nasroniylar ham bor. Şaharda xorijda tuğilganlar uluşi eng yuqori (36,6 %). Rasmiy til — ingliz tili, aksar aholi antigua kreol tilida sözlaşadi. Köpçilik anglikan nasroniylar.

Iqtisodiyotning asosiy tarmoği — xizmat körsatiş: savdo, moliya, transport va turizm. Şaharda xalqaro banklar va aviakompaniyalar bölimlari, Şarqiy Karib fuqaro aviatsiyasi boşqarmasining boş idorasi joylaşgan. Port kruiz kemalari va konteyner taşuvçilarga xizmat qiladi. Neftni qayta işlaş zavodi va rom işlab çiqariş korxonasi mavjud; Antigua rom zavodi orolda yagonadir. Heritage Quay va Redcliffe Quay turistik faoliyat markazlaridir.

Şaharda Antigua va Barbuda muzeyi (1985-yildan, taxminan 1750-yilda qurilgan sobiq sud binosida) va Dengiz san'ati muzeyi bor. Şahar manzarasida Avliyo Ioann anglikan sobori ustun turadi (hozirgi bino 1845–1848-yillarda qurilgan). Redcliffe Quay 18-asrda tovar saqlaş va olib kelingan qullarni uşlaş uçun işlatilgan. Yaqin atrofda Jeyms (1739) va Barrington (1779–1780) qal'alari joylaşgan. Antigua Recreation Ground va ser Vivian Riçards stadionlari krikket uçun qöllanadi; 2007-yilgi krikket böyiça jahon çempionati ötkazilgan. Şaharda Antigua tibbiyot universiteti, Vest-Hind universiteti filiali va jamoat kutubxonasi faoliyat yuritadi.