Antigua va Barbuda

Antigua va Barbuda — Karib dengizidagi Kiçik Antil orollari guruhida, Antigua, Barbuda va Redonda orollarida joylaşgan davlat. Poytaxti — Antigua orolidagi Sent-Jons şahri. Rasmiy tili — ingliz tili.

Orollarda dastlabki aholi punktlari eramizdan avvalgi 3-ming yillikda paydo bölgan (ingliz tilidagi manbada — taxminan miloddan avvalgi 3700-yil). Keyinçalik bu yerda arawaklar yaşagan, ularni kariblar siqib çiqargan. Xristofor Kolumb orollarni 1493-yilda ikkinçi ekspeditsiyasida kaşf etgan.

Mustamlakaçilik davri haqidagi ma'lumotlar bir-biridan farq qiladi. Özbekça manbaga köra, orollar dastlab Ispaniya, Angliya va Fransiya mustamlakasi bölgan, 1667-yildan esa butunlay Angliya mustamlakasiga aylangan. Rus va ingliz tilidagi manbalarga köra, inglizlar Antiguaga 1632-yilda joylaşgan; rusça manba 1666–1667-yillarda Antigua Fransiya tomonidan bosib olinganini yozadi, inglizça manba esa 1666-yildagi fransuz hujumi qaytarilganini aytadi. Inglizlar plantatsiya xöjaligini taşkil etib, Afrikadan qullar olib kelgan. Qullik 1834-yilda bekor qilingan (inglizça manbada Britaniya imperiyasida 1833-yilda bekor qilingani qayd etilgan).

Özbekça manbaga köra, 1871–1958-yillarda orollar Angliyaning Şamolli orollar mustamlakasi tarkibida bölgan. 1958–1962-yillarda Antigua Vest-Hind federatsiyasi tarkibida bölgan. 1967-yil fevralda Buyuk Britaniya unga içki özini özi boşqariş bilan «assotsiatsiyalangan davlat» maqomini bergan. 1981-yil 1-noyabrdan Antigua va Barbuda mustaqil davlat.

Maydoni özbekça manbada 441,6 km², inglizça manbada 440 km² deb berilgan. Antigua eng yirik va aholisi eng köp orol (280 km²). Barbuda Antiguadan 48 km şimolda joylaşgan (161 km²). Aholisiz Redonda oroli (1,6 km²) Antiguadan taxminan 40 km ğarbda joylaşgan. Şarqda Atlantika okeani, ğarbda Karib dengizi bilan öralgan.

Orollar asosan tekislikdan iborat. Eng baland nuqta — Antiguadagi Boggi-Pik (402 m). Antigua qirğoqlarida kemalar uçun qulay tabiiy töxtaş joylari bor. Barbudada quşlarning köp turlari saqlanib qolgan. Iqlim quruq va quyoşli; yoğin miqdori özbekça manbada yiliga örtaça 1150 mm, inglizça manbada 990 mm deb körsatilgan. Qulay mavsum noyabr oxiridan may boşigaça davom etadi.

Aholisi: 64,3 ming kişi (1995) va 86,8 ming (2010-yil bahosi). Aholi asosan negrlar va mulatlardan iborat.

Antigua va Barbuda — 1981-yilgi Konstitutsiyaga köra Hamdöstlik tarkibidagi mustaqil davlat. Davlat boşliği — Buyuk Britaniya monarxi, uning vakili general-gubernator. Parlament ikki palatali: Vakillar palatasi va Senat. Ijroiya hokimiyatni boş vazir boşçiligidagi hukumat amalga oşiradi. 2018-yilgi saylovda Leyboristlar partiyasi 17 örindan 15 tasini olgan; 2014-yildan boş vazir — Gaston Braun.

Ma'muriy böliniş haqida ma'lumotlar farq qiladi: özbekça manba 7 rayonni, rusça manba 6 okrug va Barbuda hamda Redondani körsatadi. Barbudada 1976-yilda qabul qilingan qonunga muvofiq mahalliy kengaş işlaydi.

Iqtisodiyotning asosi — sayyohlik (rusça manbaga köra YaIMning 60%i) va qişloq xöjaligi. Şakarqamiş, uzun tolali paxta, tamaki, kokos palmasi va sabzavot yetiştiriladi. Sanoat qişloq xöjaligi xom aşyosini qayta işlaydi: rom içimligi, paxta va kokos yoği işlab çiqariladi. Oziq-ovqat mahsulotlari çetdan keltiriladi. Asosiy savdo hamkorlari — AQSH, Buyuk Britaniya, Germaniya. Pul birligi — şarqiy Karib dollari. 1982-yildan offşor biznes rivojlana boşlagan.

Madaniyat asosan ingliz xarakteriga ega. Milliy sport turi — kriket. Aholining köpçiligi protestant; rusça manbaga köra, eng keng tarqalgan guruh anglikanlar (taxminan 25%). Köpçilik uyda Antigua kreol tilida gaplaşadi. Özbekça manbaga köra, „Autlet“, „Neyşn“ va „Uorkerz voys“ gazetalari naşr etiladi, radioeşittiriş 1956-yildan, televideniye 1964-yildan mavjud.