Bahrom Gör
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bahrom Gör (Varahran V) — sosoniylar sulolasidan bölgan Eron şohi, Yazdigard I ning öğli. ÖzME uning hukmronlik yillarini 421—438 deb körsatadi; rusça Vikipediyada esa 420/421—440 yillar keltirilgan. Bahrom Gör keyinçalik Şarq mumtoz adabiyotining sevimli qahramonlaridan biriga aylangan.1
Yoşligi va taxtga çiqişi
13ÖzME'ga köra, şahzoda yoşligini arablarning Hira hukmdori Nu'mon va uning öğli Munzir saroyida ötkazgan. Rusça Vikipediya Hirani Furotning quyi oqimidagi, Eronga tobe Laxmiylar arab sulolasining poytaxti deb izohlaydi; u yerda bölajak şoh çavandozlik, ov va harbiy işdan taşqari falsafa va şe'r tuzişni ham örgangan. Gör laqabi forsça yovvoyi eşak — qulon nomidan olingan: ikkala manbaga köra, Bahrom qulon ovida juda mohir bölgani uçun şunday atalgan.
Yazdigard I vafotidan keyin uning siyosatidan norozi zodagonlar sulolaning yon tarmoğidan bölgan Xusravni taxtga ötqazgan. Bundan xabar topgan Bahrom arab laşkari bilan Eronga yöl olgan. ÖzME'ga köra, u otasining xatolarini takrorlamaslik, adolat va tinçlik örnatişga qasamyod qilgan. Rivoyatga köra, toj ikki şer orasiga qöyilgan va uni olgan kişi şoh bölişi kerak edi; keksa Xusrav bu sinovdan voz keçgan, Bahrom esa ikkala şerni öldirib, tojni qölga kiritgan.
Hukmronligi
13ÖzME'ga köra, Bahrom Gör davrida zarduştiylikni mustahkamlaş va yoyiş uçun yangi otaşkadalar qurilgan, xristianlikning nasturiylik oqimi esa qattiq ta'qib qilingan. Bu siyosat 423—424 yillardagi Eron—Vizantiya uruşiga sabab bölgan; uruşda Vizantiya ğolib çiqqaç, ta'qiblar birmunça yumşagan. Rusça Vikipediya bu voqealarni batafsil yoritadi: xristianlarga qarşi tazyiqlar tufayli köpçilik Vizantiyaga qoçgan, imperiya esa ularni qaytarib berişdan boş tortgan. 424-yilda Eron xristianlari çerkovi yiğilişida ular Vizantiya çerkovidan ajralganini e'lon qilgan.
Bahrom Gör şarqiy çegaralarda ham uruşlar olib borgan. ÖzME'ga köra, u Turon bilan jang qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, Eron bu davrda xioniylar, kidariylar va eftaliylar kabi qabilalar xavfiga duç kelgan; şoh Marv atrofida bostirib kirgan «turklar»ni kutilmagan tungi hujum bilan yenggan va ularni Amudaryogaça quvib borgan. ÖzME 5-asrning 30-yillarida Ozarbayjon va Xuroson sosoniylar davlatiga qöşib olinganini ham qayd etadi. Rusça Vikipediyaga köra, 429-yilda Eron tarkibidagi Armanistonda podşohlik bekor qilinib, uni şoh tayinlaydigan marzbon boşqaradigan bölgan.
Madaniyatdagi örni
13ÖzME'ga köra, Bahrom Gör şoir, bastakor va sozanda ham bölgan; u sosoniylar orasida birinçilardan bölib şe'r va musiqa vaznini ijod etgan. Şarqda maşhur olti musiqa usulidan eng quvnoği — «Şodiyona»ning muallifi aynan unga nisbat beriladi.
Uning siymosi mumtoz adabiyotda keng aks etgan: Firdavsiyning «Şohnoma»si, Nizomiy Ganjaviyning «Haft paykar», Xusrav Dehlaviyning «Haşt bihişt» va Alişer Navoiyning «Sab'ai sayyor» dostonlarida u adolatli şoh va jasur sarkarda, ayni paytda işratparast va xudbin şaxs sifatida tasvirlangan. ÖzME keltirgan ma'lumotlarga köra, Bahrom Gör 63 yil, ba'zi manbalarda esa 70 yil umr körgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bahrom Gör // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4166 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABahrom Gör. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4166
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4166
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Бахрам Vru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 179–180-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 179–180-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.