Sukre
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sukre — Boliviyaning rasmiy poytaxti va Çukisaka departamentining ma'muriy markazi. Oliy sud şu şaharda joylaşgan. Şahar tarixiy markazi YUNESKO Jahon merosi röyxatiga kiritilgan.
Tarixi
13Ispan istilosigaça hozirgi Sukre örnida Çukisaka nomli inka şaharçasi bölgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, bu nom keçua tilidagi «çuqi» (qimmatbaho metall, kumuş) va «shaqa» (uyum, yiğin) sözlaridan kelib çiqqan bölişi mumkin. Özbekça Vikipediyada esa şahar indeyslar qişloği örnida asos solingani aytiladi.
Şaharga 1538-yil 30-noyabrda ispanlar tomonidan Pedro Ansures boşçiligida Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo («Yangi Toledodagi kumuş şahri») nomi bilan asos solingan. 1559-yilda Ispaniya qiroli Filipp II Çarkas audiensiyasini tuzgan. 1601-yilda fransiskanlar Rekoleta monastirini, 1609-yilda arxiyepiskoplik çerkovini barpo etgan. 1624-yilda Çukisakadagi Muqaddas Fransisk Ksaveriy universiteti taşkil topgan.
1809-yil 25-mayda Fransisk bazilikasi qönğiroğining jarangi bilan Boliviyaning mustaqillik harakati boşlangan. 1825-yildan şahar mustaqil Boliviya poytaxti hisoblangan; ingliz va rus Vikipediyasiga köra, 1826-yil iyulda Yuqori Peruning vaqtinçalik poytaxti deb e'lon qilingan. 1839-yil 12-iyulda prezident Xose Migel de Velasko farmoni bilan şahar inqilobiy yetakçi Antonio Xose de Sukre nomi bilan atalgan. Potosi kumuş sanoati tanazzulidan keyin, 1898-yilda hukumat qarorgohi La-Pasga köçirilgan. 1991-yilda Sukre YUNESKO Jahon merosi obyektiga aylangan.
Geografiyasi
13Şahar Şarqiy Kordilyera toğlarida, Çukisaka departamentining Oropesa provinsiyasida, Sika-Sika va Çurukelya tepaliklari etagida joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi manbalarda turliça keltirilgan: özbekça Vikipediyada 2700 m, inglizça Vikipediyada bir joyda 2790 m, boşqa joyda 2798 m. Inglizça Vikipediyaga köra, Sukre Amazonka va La-Plata daryosi havzalari çegarasida joylaşgan, sakkizta raqamlangan tumanga bölingan (1–5 şahar, 6–8 qişloq tumanlari). Şahardan 30 km janubda Alkantari aeroporti bor.
Özbekça Vikipediyada iqlim tropik deb körsatilgan: yanvarning örtaça harorati 12°, iyulniki 9°, yillik yoğin 700 mm. Inglizça Vikipediyada esa iqlim subtropik toğ iqlimi (Köppen: Cwb) deb ta'riflangan; yoğin asosan yozgi momaqaldiroqli jalalar bilan yoğadi.
Aholisi
13Şahar aholisi 2011-yilda taxminan 300 ming kişi edi. Inglizça Vikipediyaga köra, Sukre Boliviyaning aholi soni böyiça oltinçi şahri; hudud aholisi asosan keçua, ba'zi aymara jamoalari ham bor.
Iqtisodiyoti
13Şaharda neftni qayta işlaş, sement, yoğoçsozlik, oziq-ovqat, tamaki, töqimaçilik va könpoyabzal sanoati korxonalari hamda issiqlik elektr stansiyasi mavjud. Sukre transport yöllari tuguni hisoblanadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda nafis san'at, antropologiya va boşqa muzeylar bor. Me'moriy yodgorliklardan sobor (1571), Hukumat saroyi (1892) va çerkovlar saqlangan. Mustamlaka davri markazi tör şaklidagi tor köçalardan iborat; köp uylar oq rangga böyalgani uçun şahar «Oq şahar» deb ham ataladi. Sukre Rim-katolik çerkovining Boliviyadagi qarorgohi bölib qolmoqda. Universiteti Yangi Dunyodagi eng qadimgilardan biri sanaladi. Şahar yaqinidagi Tarabuko qişloğida martda «Pujlay» bayrami ötkaziladi.
Inglizça Vikipediyaga köra, şaharda kueka va bayesito raqslari, şuningdek, tanta morenos raqsi keng tarqalgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sukre // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/431 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASukre. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/431
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/431
Raqamlarda
Aholi soni · 2021-yil
361 ming kişi
+20,2 %2011-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q2907wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q750wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.