Ivolga (şahar xarobasi)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ivolga (Ivolga şahar xarobasi) — hunlar davriga oid qadimiy mustahkamlangan şahar qoldiqlari; hozirgi Buryatiya hududida, Ulan-Ude yaqinida joylaşgan. ÖzME'ga köra, xaroba miloddan avvalgi 3–1-asrlarga tegişli bölib, hunlarga mansub, har tomonlama töliq örganilgan yagona yodgorlik hisoblanadi. Rusça Vikipediya uni miloddan avvalgi 2–1-asrlar çegarasidan milodiy 1-asrgaça bölgan davrga sanaydi.1
Joylaşuvi
13ÖzME xarobani Ulan-Udedan 16 km janubi-ğarbda deb körsatadi. Rusça Vikipediyaga köra, yodgorlik Buryatiya Respublikasining Ivolga tumanida, Selenga daryosining çap sohilida, şahar markazidan qariyb 15 km uzoqlikda turadi. Yaqinidagi bir davrga oid qabriston bilan birga u Ivolga arxeologik majmuasini taşkil etadi va federal ahamiyatga ega madaniy meros obyekti sanaladi.
Örganiliş tarixi
13Yodgorlikni dastlab 1928-yilda G. P. Sosnovskiy qazigan. ÖzME'ga köra, keyin 1949–1950-yillarda V. P. Şilov va A. V. Davidova, 1955–1962-yillarda esa A. V. Davidova boşçiligidagi Buryatiya kompleks institutining ekspeditsiyasi tadqiqot olib borgan. Rusça Vikipediyaga köra, bu işlar şahar aholisi köçmanç emas, örnaşib yaşagan xalq bölganini isbotlagan.
Tuzilişi
13ÖzME'ga köra, şaharning umumiy maydoni 7,5 gektar; u törtta tuproq qörğon va uçta xandaq bilan örab olingan. Rusça Vikipediya qörğon va xandaqlarning umumiy kengligi 40 metrgaça yetganini, ular yöğon xodalardan qurilgan devor bilan qöşimça mustahkamlanganini qayd etadi. Içkari hudud turar joy va xöjalik binolari bilan ziç band bölgan. Tadqiqotçilar 52 ta yarim yertöla uyni oçgan: devorlari xom ğiştdan terilib, içkaridan tik qöyilgan yoğoç xodalar bilan mustahkamlangan, ikki tomonga qiya tomi sinç va şox-şabbadan yasalib, loy bilan suvalgan. ÖzME'ga köra, uylarning örtaça kattaligi 4×6 metr; 12×14 metrli eng katta xona hokimga tegişli bölgan bölişi mumkin. Rusça Vikipediya törtburçak örama bilan mustahkamlangan, çuqurligi 4,5 metrdan oşadigan quduqni ham tilga oladi.
Aholining xöjaligi
13Uylar içida va atrofida tariq, arpa va buğdoy saqlangan öralar topilgan. Omoç tişlari, belkurak uçlari, öroqlar, suyakdan yasalgan sopqilar, toş yorğiçoqlar va köplab hayvon suyaklari aholining dehqonçilik hamda çorvaçilik bilan şuğullanganini körsatadi; daryo böyida joylaşgani uçun baliq ham ovlangan. Rusça Vikipediyaga köra, qoramol, mayda mol, ot, çöçqa, it, tuya va qutos boqilgan.
ÖzME'ga köra, Ivolga hunarmandçilik markazi ham bölgan: temir eritilgan, temir va jezdan buyumlar yasalgan, kulolçilik, teri işlaş va töqimaçilik rivojlangan. Rusça Vikipediyaga köra, sopol idişlarning deyarli hammasi çarxda yasalgan, Örta Osiyo firuzasi, şişa va kauri çiğanoqlari kabi keltirma topilmalar esa keng savdo aloqalaridan dalolat beradi.
Tanazzuli
13ÖzME'ga köra, şahar miloddan avvalgi 2–1-asrlargaça yaşagan va Hunlar davlati zaiflaşgan paytda qöşni qabilalar hujumi natijasida vayron bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ivolga (şahar xarobasi) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4353 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIvolga (şahar xarobasi). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4353
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4353
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ivolga şahar xarobasiru.wikipedia.org
- 2ÖzME, Qöşimça, 34–35-b.manbaa.uz · ÖzME, Qöşimça, 34–35-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.