Uy-joy huquqi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Uy-joy huquqi — fuqarolarning turar joy binolariga egalik qilişi, ulardan foydalanişi va ular bilan boğliq boşqa munosabatlarni tartibga soladigan huquqiy normalar majmui. Rusça Vikipediya uni turar joyga bölgan huquqni amalga oşiriş va uy-joy nizolarini hal qiliş bilan boğliq qoidalar yiğindisi deb ta'riflaydi.1
Predmeti va usullari
13Rusça Vikipediyaga köra, uy-joy huquqining predmeti — turar joy yuzasidan vujudga keladigan, davom etadigan va tugaydigan ijtimoiy munosabatlar. Bu sohada ikki xil usul qöllanadi: tomonlarga erkin kelişiş imkonini beradigan fuqarolik-huquqiy (dispozitiv) usul hamda majburiy qoidalarga tayanadigan ma'muriy (imperativ) usul. Şu sababli uy-joy huquqi fuqarolik huquqi bilan çambarças boğliq soha hisoblanadi.
Özbekistonda turar joyga mulk huquqi
13ÖzME uy-joyni köçmas mulk qatoriga kiritadi. Özbekiston qonunçiligiga köra, turar joyga bölgan mulk huquqi muddat bilan çeklanmaydi. Mulkdor boşqa şaxslar — fuqarolar, taşkilotlar va davlatning huquq hamda qonuniy manfaatlariga zarar yetkazmasa, öz uyiga egalik qiliş, undan foydalaniş va uni tasarruf etiş huquqiga ega.
Uy-joy xususiy yoki davlat mulki bölişi mumkin. Qonunda belgilangan tartibda u bir mulkçilik şaklidan boşqasiga ötkazilişi ham mumkin. ÖzME ta'kidlaşiça, fuqaroning xususiy uy-joyi soni, ölçami va qiymati jihatidan çeklanmaydi.
Şu bilan birga, qonunçilik bir kişiga töğri keladigan turar joy maydonining eng kam ijtimoiy normasini ham belgilaydi. Bu normani Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazirlar Kengaşi, viloyatlar va Toşkent şahri hokimliklari tasdiqlaydi. ÖzME ma'lumotiça, u har bir kişi uçun 16 kvadrat metrdan, kresloaravaçada harakatlanadigan nogironligi bor şaxslar uçun esa 23 kvadrat metrdan kam bölmasligi kerak.
Yer uçastkasi va bitimlar
13Yangi ajratilgan yer uçastkasida qurilayotgan uyga mulk huquqi u davlat röyxatidan ötkazilgan paytdan boşlab paydo böladi. ÖzME qayd etişiça, bunday uçastkaning özi davlat mulki bölib qoladi, fuqaroga esa aşyoviy huquq asosida — meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik tarzida beriladi.
Uy-joy bilan boğliq barça bitimlar — oldi-sotdi, hadya, ayirboşlaş, meros, ijara va garov — yozma şaklda rasmiylaştirilişi, notarial tasdiqlanişi va davlat röyxatidan ötkazilişi şart.
Boşqa mamlakatlarda
13Rusça Vikipediya misol sifatida Rossiyani keltiradi: u yerda uy-joy qonunçiligi federatsiya va uning subyektlarining birgalikdagi vakolatiga kiradi, asosiy manba esa 2004-yilda qabul qilingan Uy-joy kodeksidir. Unga köçmas mulkka huquqlarni davlat röyxatidan ötkaziş va ipoteka töğrisidagi qonunlar qöşimça bölib xizmat qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Uy-joy huquqi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4552 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUy-joy huquqi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4552
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4552
Manbalar
1 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Жилищное правоru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.