Şarqiy Quddus
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Şarqiy Quddus (arabça: al-Quds aş-Şarqiya; ibroniyça: Mizraḥ Yeruşalayim) — Quddusning Yaşil çiziqdan şarqdagi qismi. U 1948-yilgi uruş oxiridagi sulh kelişuvlari bilan rasman şakllangan. Xalqaro huquqqa köra, Şarqiy Quddus Ğarbiy sohilning bir qismi va Falastin hududlari tarkibiga kiradi.
Tarixi
1,3Ingliz XI Mandati davrida, 1934-yilda, Quddus saylov maqsadida 12 okrugga bölingan. Şarqda şahar çegarasi Eski şahar devorlarida tugagan. 1947-yilda ingliz şahar çegaralari içida 99 000 yahudiy va 65 100 arab yaşagan.
BMTning 1947-yilgi böliniş rejasiga köra Quddus alohida xalqaro şahar bölişi nazarda tutilgan va u yahudiy yoki arab davlatlarining heç biriga kiritilmagan. 1948-yilgi uruş şaharni bölib taşladi: 1949-yilgi sulh kelişuvlaridan söng ğarbiy qismi Isroil nazoratiga, Eski şahar joylaşgan şarqiy qismi esa Iordaniya nazoratiga ötdi. Skopus toği Isroil qölida anklav sifatida qoldi. 1950-yilda Isroil Quddusni öz poytaxti deb e'lon qildi, Iordaniya esa Ğarbiy sohilni, şu jumladan Şarqiy Quddusni, qöşib oldi. Bu qöşib olişni faqat Birlaşgan Qirollik de-fakto tan oldi. Iordaniya davrida şahar çegaralari taxminan 6 km² gaça kengaytirildi. 1952-yilgi Iordaniya röyxatiga köra, Şarqiy Quddusda 46 700 arab yaşagan. 1953-yilda Iordaniya şaharga amana maqomini berdi, 1960-yilda esa Quddusni ikkinçi poytaxti deb e'lon qildi.
1967-yilgi Olti kunlik uruşda Isroil Şarqiy Quddusni egalladi, 1980-yilgi Quddus töğrisidagi qonun bilan esa uni bir tomonlama qöşib oldi. Qöşib olişni dunyo davlatlarining köpçiligi tan olmagan.
Geografiyasi
1,3«Şarqiy Quddus» atamasi ikki xil ma'noda qöllanadi. 1948–1967-yillarda u Iordaniya nazoratidagi taxminan 6,4 km² maydonli, Eski şahar va uni örab turuvçi mahallalarni öz içiga olgan qismni bildirgan. 1967-yildan keyin Isroil Quddus munitsipalitetiga kiritgan hudud esa taxminan 70 km² ni taşkil etadi va şimol, şarq va janubdagi Ğarbiy sohil qişloqlarini ham qamraydi. Falastin nuqtai nazari 1949-yilgi kelişuvlarga, Isroil nuqtai nazari esa kengaytirilgan munitsipal çegaralarga asoslanadi.
Aholisi
1,32020-yilda Şarqiy Quddusda 595 000 kişi yaşagan; ulardan 361 700 (61%) falastinlik arablar, 234 000 (39%) isroillik yahudiylar. Xalqaro hamjamiyat Isroilning Şarqiy Quddusdagi turar-joylarini xalqaro huquqqa köra noqonuniy deb biladi, Isroil hukumati esa bunga qarşi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
1,3Şarqiy Quddusda Eski şahar va Zaytun toği joylaşgan. Yahudiylik, xristianlik va islom uçun muqaddas joylar şu yerda: Ma'bad toği (Al-Aqso), Ğarbiy devor, Qubbat as-Sahra va Muqaddas qabr çerkovi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şarqiy Quddus // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/460 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞarqiy Quddus. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/460
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/460
Raqamlarda
Aholi soni · 2021-yil
236 ming kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q212938wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q219060wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.