SUV ÖLÇAŞ QURILMALARI - maişiy va texnika maqsadlarida işlatiş, qişloq xöjaligi. ekinlarini suğoriş va b.ga iste'mol qilinadigan suv sarfini hisobga oliş uçun möljallangan gidrotexnika inşootlari va texnika asbobuskunalari. Odamzod suvni ölçaşga qadimdan ehtiyoj sezgan. Qad. Şarq mamlakatlari (ayniqsa, Misr) da qurğoqçilik köp bölişi sababli sun'iy suğoriş inşootlariga ehtiyoj katta bölgan. Mil. av. 2ming yillik örtalaridan boşlab ariqlar qazilgan, damba va töğonlar, suv çiqariş qurilmalari (şaduflar) qurila boşlagan. Suv tanqis bölganligi uçun uni tejab işlatiş va ölçab taqsimlaş zarur bölgan. Buning uçun töğonlarda suv sathini (demak, suv hajmini) körsatadigan belgilar qilingan. Suğoriş inşootlari va suvni hisobga oliş vositalari borgan sari takomillaştirilib borilgan. Mas, özbek qomusiy olimi Ahmad alFarğoniy Misrdagi Nil daryosiga qurgan suv sathini ölçaydigan inşoot barpo etgan. Bu suv ölçaş qurilmasi ilmiytexnik va me'moriy jihatdan ğoyat uluğvor bölgan. Misr aholisi şu inşoot körsatgan suv sathiga mos ravişda (agar suv sathi yuqori bölsa köproq, past bölsa kamroq) soliq tölagan. Bu inşoot hozir ham saqlanib qolgan. Örta Osiyoda qadimdan suv taqsimoti bilan şuğullanuvçi şaxs — mirob lavozimi mavjud bölgan. Hoz. Özbekistonda bu iş bilan xöjaliklarda gidrotexnik şuğullanadi.
S.ö.q. jumlasiga suv taqsimlaş postlarida qurilgan sath körsatiş belgilari bölgan inşootlar, gidrotexnika zulfinlari, rostlaş inşootlari suv tösgiçlar, kötarmalar va b. gidrotexnika inşootlari kiradi. Maişiy va texnika maqsadlarida iste'mol qilinadigan suv mikdori suv hisoblagiçlari (sçyotçiklari) bilan hisobga olinadi. Bunday hisoblagiçlar xonadonlar, xöjaliklar, korxonalarga örnatiladi. Bu xisoblagiç truba orqali vaqt birligida oqib ötadigan (sarf böladigan) suv hajmini (m3/sek yoki m/sek) ölçaydi. Bunday hisoblagiçlarning bir tomonidan suv kirib, ikkinçi tomonidan iste'molçiga boradi. Suv hisoblagiç parraklarini aylantiradi, parraklar xisoblaş apparatini işga tuşiradi. Sarf bölgan suv miqdori hisoblagiç darçasidan körinib turadi.
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 659–660-b. — ziyouz.com