Yaunde
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yaunde — Kamerun poytaxti, Markaziy provinsiyaning ma'muriy markazi. Şahar nomi şu atrofda yaşovçi bantu xalqlaridan biri — yaunde etnonimidan olingan. Hukumat 1960-yildan şu yerda joylaşgan.
Tarixi
1,3Şaharga 1888-yilda nemislarning harbiy posti sifatida asos solingan. Rus tilidagi Vikipediyada 1889-yil ham körsatilgan, ingliz tilidagi Vikipediyada esa 1887, 1888 yoki 1889-yilning fevrali deyiladi. Inglizça manbaga köra, post nemis tadqiqotçilari tomonidan kauçuk va fil suyagi savdosi uçun taşkil etilgan, 1895-yilda esa u yerda harbiy garnizon qurilgan. Birinçi jahon uruşi davrida şaharni Belgiya qöşinlari egallagan. Rus va ingliz manbalariga köra, 1922-yilda Yaunde Fransiya Kamerunining poytaxti deb e'lon qilindi; özbekça Vikipediyada 1919-yildan Fransiyaning Şarqiy Kamerun mulkining, 1946–60-yillarda BMT vasiyligidagi hududning ma'muriy markazi bölgani aytiladi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1960-yildagi mustaqillikdan keyin şahar hukumat örni böldi, 1961-yildan federal hukumat, 1972-yildan Kamerun Birlaşgan Respublikasi hukumati joylaşdi.
Geografiyasi
1,3Yaunde Kamerunning janubiy qismida, tropik örmon orasidagi yassitoğlikda joylaşgan. Balandligi manbalarda turliça: 730 m (rus tilidagi Vikipediya) va taxminan 750 m (özbek va ingliz tilidagi manbalar). Iqlimi ekvatorial yoki subekvatorial deb ta'riflanadi. Yanvarning örtaça harorati taxminan +23°, iyulniki taxminan +21°. Yillik yoğin miqdori özbekça Vikipediyada 1600 mm, rusça Vikipediyada 1750 mm.
Aholisi
1,3Aholi soni manbalarda har xil: 800 ming (2001, özbekça Vikipediya), 1 million 800 mingdan ortiq (rusça Vikipediya) va 2,8 milliondan ortiq (inglizça Vikipediya). Rusça Vikipediyaga köra, aholining taxminan çoragini bamileke, taxminan 10 foizini fulani taşkil etadi, şuningdek fang, duala va fulbe vakillari yaşaydi. Davlat tillari — ingliz va fransuz tillari. Imonlilarning yarmi katoliklar, qolganlari musulmonlar va mahalliy e'tiqodlar tarafdorlari.
Iqtisodiyoti
1,3Şahar iqtisodiyoti asosan ma'muriy tuzilmalar va diplomatik xizmatlarga tayanadi. Yirik sanoat tarmoqlari: tamaki, sut mahsulotlari, pivo, loy va şişa buyumlar, yoğoçsozlik; özbekça Vikipediyada kakao moyi işlab çiqariş ham tilga olingan. Yaunde mamlakatning yirik transport yöllari çorrahasi: u orqali Lagos–Mombasa va Tripoli–Keyptaun trans-Afrika avtomagistrallari ötadi, temir yöl va xalqaro ahamiyatdagi aeroport bor. Okean orqali keltirilgan yuklar şahardan mamlakat içkarisiga, Markaziy Afrika Respublikasi va Çadga taşiladi. 2010-yildan şaharda suv toşqinlarini kamaytiriş loyihasi amalga oşirila boşlandi; inglizça Vikipediyaga köra, toşqinlar yiliga 15 martadan 3 martagaça kamaygan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
1,3Şaharda universitet (rusça Vikipediyaga köra, 1962-yilda oçilgan; 1993-yilda Yaunde II universiteti), ilmiy institutlar, kutubxonalar va muzeylar bor. Kamerun san'at muzeyi sobiq benediktinlar monastirida joylaşgan, Milliy muzey esa sobiq prezident saroyida. Şuningdek, Qora san'at muzeyi, hunarmandçilik markazi, Notr-Dam de Viktori sobori, Nyong Melen çerkovi, Birlaşuv yodgorligi, Kongresslar saroyi va Mvog-Betsi zoologik-botanika boği mavjud. Prezident saroyi Etudi tumanida joylaşgan. 1996-yilda şaharda Afrika yengil atletika çempionati ötkazilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yaunde // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/514 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYaunde. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/514
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/514
Raqamlarda
Aholi soni · 2012-yil
2,4 mln kişi
+34,3 %2005-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3808wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1009wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.