San Xose
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
San-Xose (ispança: San José, «Avliyo Iosif») — Kosta-Rikaning poytaxti va eng yirik şahri, şuningdek San-Xose provinsiyasining ma'muriy markazi. Şahar mamlakatning markaziy qismida, Markaziy vodiy platosida joylaşgan.
Tarixi
13Şaharning asos solingan yili manbalarda turliça körsatilgan: özbekça va rusça Vikipediyada 1737 yil (özbekça maqolada 1737—38 yillar), inglizça Vikipediyada esa 1736 yil. Rusça maqolaga köra, aholi punkti La-Boka-del-Monte hududida Kartagodan quvilgan kontrabandaçilar tomonidan ttaşkil etilgan va dastlab Vilya-Nueva («yangi qişloq») deb atalgan. Inglizça maqolada esa uni Leon kabildosining buyruği bilan Aserri vodiysidagi tarqoq aholini jamlaş maqsadida asos solingan, deyiladi. Avliyo Iosif çerkov homiysi etib tanlanganidan şahar nomi kelib çiqqan.
Inglizça maqolaga köra, 1812 yildagi Kadis konstitutsiyasi qabul qilinganidan keyingina San-Xosening öz şahar boşqaruvi paydo bölgan; 1823 yilda u Kosta-Rika poytaxtiga aylangan. Rusça maqolada 1824 yilda davlat rahbari Xuan Mora Fernandes hukumatni Kartagodan köçirişga qaror qilgani aytiladi. Tamaki fabrikasi şaharning ösişiga yordam bergan (rusça maqolada fabrika oçilgan yil körsatilmagan, inglizçada — 1782 yil). 1884 yil 9 avgustda San-Xose Lotin Amerikasida elektr bilan yoritilgan birinçi şahar bölgan. 1940 yilda Kosta-Rika universiteti oçilgan.
Geografiyasi
13Şahar Irasu va Poas faol vulkanlari yaqinida, 1170 m balandlikda joylaşgan. Iqlimi subekvatorial, balandlik tufayli yumşagan. Rusça maqolaga köra, namgarçilik mavsumi aprelning ikkinçi yarmidan noyabrning birinçi yarmigaça, qisqa quruq mavsum dekabrdan martgaça davom etadi. Özbekça maqolada örtaça harorat yanvarda 18°, iyulda 21°, yillik yoğin 1850 mm deb berilgan. Zilzilalar tez-tez bölib turadi.
Aholisi
13Inglizça maqolaga köra, 2022 yilgi baho böyiça kanton aholisi 352 381 kişi (2011 yilgi röyxatda — 288 054). Rusça maqolada 2008 yilda 350 ming, 1950 yilda esa atigi 86 900 kişi körsatilgan. Aglomeratsiya aholisi rusça maqolada 1 milliondan ortiq, inglizçada 2017 yilda 2 milliondan ortiq deyilgan.
Iqtisodiyoti
13Şahar Transamerika şossesidagi yirik transport tuguni; xalqaro ahamiyatdagi aeroporti bor. Oziq-ovqat, poyabzal, töqimaçilik va tamaki sanoati korxonalari mavjud. Turizm rivojlangan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Milliy teatr, Milliy muzey, Oltin muzeyi, Yada muzeyi, Zamonaviy san'at va dizayn muzeyi, Bolalar muzeyi joylaşgan. Eng eski teatr — Variedades (1892). Asosiy boğlari: Milliy boğ, Morasan boği, La-Sabana metropolitan boği, Okayama boği va Simon Bolivar hayvonot boği. Ma'muriy va diniy yodgorliklardan sobor, Prezident saroyi va Milliy saroy saqlangan. Rusça maqolaga köra, mamlakatdagi yagona rus xorijiy teatri «Balagan-art» ham şu yerda.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)San Xose // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/525 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASan Xose. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/525
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/525
Raqamlarda
Aholi soni · 2025-yil
335 ming kişi
−2,1 %2018-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3070wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q800wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.