Lilongve
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Lilongve — Malavi poytaxti va Markaziy provinsiyaning ma'muriy markazi. Şahar Lilongve daryosi böyida joylaşgan va daryo nomi bilan atalgan.
Tarixi
13Ingliz Vikipediyasi va rus Vikipediyasiga köra, Lilongveda mahalliy yetakçi Njeva taxminan 1902-yilda mustahkamlangan punkt (boma) qurilişini boşlagan; 1904-yilda u ma'muriy markazga aylangan. Özbek Vikipediyasida esa şaharga 1902-yilda ingliz mustamlakaçilari tayanç punkti sifatida asos solingani aytiladi. Rus manbasiga köra, 1909-yilda şahar orqali temir yöl ötgan, 1930-yilda tamaki işlov beriş zavodi oçilgan. Ingliz manbasiga köra, 1947-yilda u rasman şahar maqomini olgan.
Poytaxtni Zombadan Lilongvega köçiriş qarori 1964-yilda (özbek va rus manbalari) yoki 1965-yilda (ingliz manbasi) qabul qilingan. Rus manbasiga köra, köçiriş uçun mablağ Janubiy Afrikadan olingan qarz hisobidan topilgan. Lilongve 1975-yilda rasmiy poytaxt böldi; ingliz manbasiga köra, sönggi davlat idoralari 2005-yilda köçirilgan. Şahar uçun birinçi reja 1955-yilda e'lon qilingan, boş reja 1968-yilda yakunlangan.
Geografiyasi
13Şahar Malavining markaziy qismida, Zambiya va Mozambik çegarasiga yaqin joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi manbalarda har xil: 1100 m (özbek), 1110 m (rus), 1050 m (ingliz). Şahar Eski şahar va yangi qism — Kapitol tepaligidan iborat. Yangi qismda mehmonxonalar, elçixonalar va davlat idoralari, Eski şaharda bozorlar va avtobus bekatlari bor.
Iqlimi ekvatorial-mussonli. Yoğin miqdori özbek manbasida yiliga 2500 mm gaça, rus manbasida taxminan 1200 mm deb berilgan. Şahar hududida 370 akr maydonli tabiiy qöriqxona bor.
Aholisi
13Aholisi 1998-yilda 440,4 ming kişi edi. 2018-yilgi röyxatga köra 989 318 kişi, 2008-yilda 669,5 ming (rus) yoki 674 448 (ingliz) kişi bölgan. Ingliz manbasiga köra, 1966-yilda aholi 20 mingdan kam edi.
2018-yilgi röyxatda çevalar 42,28%, ngoni 17,13%, lomve 14,48%, yao 12,11%, tumbuka 6,46% ni taşkil etgan. Rasmiy tillar — ingliz va nyanja (çiçeva). Rus manbasiga köra, aholining taxminan 80 foizi xristian, 13 foizi musulmon; ingliz manbasida islom 11,12% deb körsatilgan.
Iqtisodiyoti
13Lilongve — Malavini Mozambik va Zambiya bilan boğlovçi temir yöl va avtomobil yöllari tuguni. Tamaki yetiştiriladigan hudud markazi bölib, tamaki auksioni mavjud. Tamaki, makkajöxori va boşqa qişloq xöjaligi mahsulotlarini qayta işlovçi korxonalar hamda kiyim-keçak fabrikalari bor. Xalqaro aeroport 1983-yilda işga tuşgan (rus manbasi).
Madaniyati va diqqatga sazovor joylar
13Şaharda qişloq xöjaligi, tibbiyot va texnika kollejlari, Milliy kutubxona xizmati (fondi 700 mingdan ortiq jild) faoliyat yuritadi. Eski va yangi şaharni ajratib turuvçi qöriqxona hamda etnik musiqa va raqs namoyiş etiladigan «Kumbali» madaniyat markazi diqqatga sazovor joylardandir. Eski şahar bozorida qölda böyalgan matolar, yoğoç niqoblar va taqinçoqlar sotiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Lilongve // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/538 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APALilongve. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/538
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/538
Raqamlarda
Aholi soni · 3-sentabr 2018
989 ming kişi
+26,6 %2012-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3876wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1020wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.