Ravalpindi
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Ravalpindi (urdu: راولپنڈی, ingl. Rawalpindi; sözlaşuvda Pindi) — Pokistonning şimoli-şarqiy qismidagi şahar. U Panjob viloyatida joylaşgan va mamlakat poytaxti Islomobodga tutaşgan; ikkala şahar birgalikda «egizak şaharlar» deb ataladi. Ingliz tilidagi manbaga köra, Ravalpindi Panjobdagi uçinçi, Pokistondagi törtinçi yirik şahar.
Tarixi
13Hudud ming yillar davomida aholi yaşagan joy bölgan. Rus tilidagi manbada bu yerdagi madaniy faoliyat uç ming yil avval boşlangani aytiladi. Ingliz tilidagi manbada hudud qadimiy Gandxara mintaqasiga kiritiladi va şahar şimoli-ğarbida kamida 55 stupa, 28 buddaviy monastir va 9 ma'bad izlari topilgani qayd etilgan.
Mil. av. davrda bu yerda Gajipur şahri bölgan (özbekça va rusça manbalar). Örta asrlarda şahar Fotixpur-Baori deb atalgan. Özbekça manbaga köra, u 14-asr boşida möğullar tomonidan buzilgan; ingliz tilidagi manba ham möğullar bosqinlaridan keyin şahar tanazzulga uçraganini yozadi. Rus tilidagi manbada esa uni ilk örta asrlarda eftalit hunlar vayron qilgani aytiladi.
Şaharni qayta tiklagan şaxs va nomning kelib çiqişi haqida manbalar turliça xabar beradi. Özbekça manbada uni gakkarlar boşliği Ravalxon tiklab, öz nomi bilan atagan deyiladi. Rus va ingliz tilidagi manbalarga köra, 1493-yilda gakkar boşliği Janda-xon (Jhanda Khan) şaharni qayta qurib, unga Ravalpindi nomini bergan. Ingliz tilidagi manbada nom panjob tilida «Raval qişloği» degan ma'noni anglatişi, ayrim rivoyatlarga köra esa Raval nomli zohidlar guruhi bu yerga kelib, şaharga asos solgani aytiladi.
Möğullar davrida gakkarlar Boburiylar imperiyasiga sadoqat bildirgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, imperator Akbar 1585-yil dekabrida Ravalpindiga kelib, bu yerda 13 yil turgan. 1760-yillarda şaharni sikxlar gakkarlardan tortib oldi va Sardar Milxa Singx savdogarlarni Jelum va Şahpurdan köçib kelişga taklif qildi. 19-asr boşida Ravalpindi Kobuldan quvilgan Şoh Şuja va uning ukasi Zamon-şoh uçun boşpana bölgan.
1849-yilda şaharni inglizlar bosib oldi. Bu yerda Britaniya Hindistonidagi eng yirik harbiy kantonment va bazalardan biri joylaşdi. Ingliz tilidagi manbaga köra, şahar 1867-yilda munitsipal maqom oldi. Rus tilidagi manbada 1880-yilda temir yöl yotqizilgani, muntazam qatnov 1886-yil 1-yanvarda boşlangani aytiladi.
1947-yilgaça Ravalpindi Buyuk Britaniyaning Hindistondagi eng yirik harbiy bazasi edi. 1947-yil mart oyida atrofdagi qişloqlarda minglab sikx va hindular öldirilgan, ingliz tilidagi manbada «Ravalpindi qatliomlari» deb ataladigan zöravonlik yuz bergan. Mustaqillikdan keyin şahar Pokiston armiyasi boş qarorgohiga aylandi.
1951-yil 17-oktabrda Ravalpindida Pokiston boş vaziri Liakat Ali Xon öldirildi. 1959-yilda prezident Ayub Xon Ravalpindini mamlakatning vaqtinçalik poytaxti deb e'lon qildi. 1960-yillar boşida yaqin atrofda yangi şahar — Islomobod qurila boşlandi va hukumat u yerga köçdi; armiya boş qarorgohi Ravalpindida qoldi. 1979-yilda sobiq boş vazir Zulfiqor Ali Bxutto şu şaharda osib öldirilgan. 2007-yil 27-dekabrda uning qizi, sobiq boş vazir Benazir Bxutto Ravalpindida öldirildi.
Geografiyasi
13Şahar Panjob viloyatining şimoli-ğarbida, toğ etagida, Soan daryosi böyida va Potohar platosida joylaşgan. U Panjobdan Afğoniston va Kaşmirga boriladigan yöl ustida yotadi. Qadimiy Taksila şahri yaqin joyda.
Aholisi
13Özbekça manbaga köra, 1998-yilda aholisi 1,4 mln. kişi bölgan; aksariyati puştu, kaşmiri, gujarot va panjoblar. Ingliz tilidagi manbada mustaqillikdan keyin şaharga muhojirlar, puştunlar va kaşmirliklar köçib kelgani aytilgan.
Iqtisodiyoti
13Ravalpindi transport yöllari tuguni va muhim savdo-sanoat markazi. Şaharda oziq-ovqat, töqimaçilik (ip gazlama, şoyi, movut, trikotaj), poyabzal, kimyo-farmatsevtika, neftni qayta işlaş, metallsozlik va maşinasozlik, sement korxonalari, temir yöl ustaxonalari bor. Hunarmandçilik rivojlangan. Yaqin atrofdagi neft va gaz konlaridan şaharga quvurlar ötkazilgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, şahar M-1 va M-2 avtomagistrallari orqali milliy yöllarga ulangan va Pokiston şimoli uçun yirik transport-logistika markazi hisoblanadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda politexnika universiteti, kollejlar, harbiy muzey, arxeologiya muzeyi, suratlar galereyasi va aeroport bor. Şahardan 30 km masofada sikxlarning Panja-Sohib gurudvarasi joylaşgan. Ingliz tilidagi manbada şaharda tarixiy havelilar va ibodatxonalar mavjudligi, u Ozod Kaşmir, Taksila va Gilgit-Baltistonga boradigan sayyohlar uçun markaz ekani aytiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ravalpindi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/582 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APARavalpindi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/582
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/582
Raqamlarda
Aholi soni · 2017-yil
2,1 mln kişi
+48,8 %1998-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q93230wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.