Dakar
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Dakar — Senegalning poytaxti, yirik dengiz porti va eng yirik şahri. U Yaşil Burun (Cap-Vert) yarimorolida, Atlantika okeani sohilida joylaşgan va materik Afrikaning eng ğarbiy şahri hisoblanadi.
Tarixi
13Yarimorol kamida 15-asrda lebu xalqi tomonidan özlaştirilgan. Ouakam, Ngor, Yoff va Hann qişloqlari hozir ham şaharning asosan lebular yaşaydigan mahallalaridir. 1444-yilda portugallar Dakar qöltiğiga yetib kelgan, 1456-yilda Diogu Gomeş mahalliy aholi bilan tinç aloqa örnatgan. Portugallar Gore orolida baza taşkil etib, uni qul savdosi uçun işlatgan; orol 1677-yilda fransuzlar qöliga ötgan. 17-asrda Gore roppa-rosa qarşisida lebularning Ndakaaru qişloği barpo etilgan.
1795-yilda lebular Diop sulolasi boşçiligida Kayor hukmdoriga qarşi qözğolon kötarib, poytaxti Ndakaaru bölgan mustaqil teokratik davlat — fransuzlar «Lebu Respublikasi» deb atagan davlatni tuzdi. 1857-yilda fransuzlar Ndakaaruda harbiy post (qal'a) qurib, uni «Dakar» deb atadi va respublikani qöşib oldi. 1885-yilda Dakar—Sen-Lui temir yöli qurib bitkazildi. Dakar 1887-yilda alohida kommuna böldi, 1902-yilda Sen-Luini almaştirib Fransiya Ğarbiy Afrikasi poytaxtiga aylandi (ÖzMEda ma'muriy markaz sifatida 1904—59-yillar körsatilgan). 1914-yildagi vabo epidemiyasidan keyin hokimiyat afrikalik aholining katta qismini Medina mahallasiga köçirdi.
1940-yil 23—25-sentabrda Dakar uçun jang bölib ötdi: de Goll boşçiligidagi «Ozod Fransiya» kuçlari va Britaniya floti Vişi hukumatiga böysungan mudofaaçilarga qarşi çiqdi, ammo operatsiya töxtatildi. 1944-yil noyabrida Tiaroye lagerida ğarbiy afrikalik askarlar qözğolon kötardi. 1959—1960-yillarda Dakar qisqa muddatli Mali Federatsiyasining, 1960-yildan Senegalning poytaxti.
Geografiyasi
13Iqlimi subekvatorial, quruq. Yomğirli fasl iyuldan oktyabrgaça, quruq fasl noyabrdan iyungaça davom etadi. Şahar yil böyi dengiz şamoli bilan sovitiladi. Yillik yoğin miqdori manbalarda turliça: ÖzME — 572 mm, rus tilidagi Vikipediya — taxminan 395 mm, ingliz tilidagi Vikipediya — taxminan 411 mm.
Aholisi
13ÖzME ma'lumotiga köra, 1998-yilda aholi 2 mln. kişi bölib, 90% afrikaliklar, yevropaliklardan asosan fransuzlar. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Dakar departamenti aholisi 1 278 469 kişi, agglomeratsiya aholisi 2023-yilda 4,0 mln. Şaharda livanliklar, marokaşliklar, mavritaniyaliklar, Kabo-Verde va Gvineya jamoalari yaşaydi; fransuz muhojirlari 20 000 gaça.
Iqtisodiyoti
13Dakar — moliya markazi: bu yerda bir neça milliy va mintaqaviy banklar, jumladan CFA frankini boşqaruvçi BCEAO joylaşgan. ÖzME ma'lumotiga köra, mamlakat sanoat korxonalarining 80% Dakar va uning atrofida. Asosan qişloq xöjaligi mahsulotlari qayta işlanadi: yer yonğoq yoği, baliq konservasi, pivo, un, tamaki, gugurt, töqimaçilik; şuningdek kemasozlik, neft, sement, sovun va kimyo korxonalari bor. Port orqali yer yonğoq, uning yoği va fosfat çetga çiqariladi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda universitet (1950), politexnika instituti, Afrikani örganiş instituti, Paster instituti, san'at maktabi, muzeylar, teatr va hayvonot boği bor. Teodor Mono nomidagi Afrika san'ati muzeyi Ğarbiy Afrikadagi eng qadimgi san'at muzeylaridan biri. Dakar sobor masjidi Senegalning boş masjidlaridan hisoblanadi. Afrika uyğonişi yodgorligi Afrikadagi eng baland haykal. Kolobane — kiyim-keçak va poyabzalning yirik ulgurji bozori. 1978-yildan 2007-yilgaça «Dakar» ralli-marafoni köpinça şu şaharda yakunlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Dakar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/604 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADakar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/604
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/604
Raqamlarda
Aholi soni · 2021-yil
1,4 mln kişi
+25,5 %2013-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3718wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1041wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.