Sri Jayawardenepura Kotte
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Sri Jayawardenepura Kotte (qisqaça Kotte) — Şri-Lankaning qonunçilik poytaxti, parlament joylaşgan şahar. U mamlakatning eng yirik şahri va amalda iqtisodiy poytaxti Kolombo bilan tutaş joylaşgan.
Tarixi
1,3Şahar 13-asrda qurilgan Kotte qal'asi atrofida vujudga kelgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Darugama qişloği Diyawanna Oya va Kolonnawa Oya soylarining tutaşgan joyida joylaşgan bölib, tabiiy himoyalangan edi; qal'ani şu yerda mahalliy boşliq Nissanka Alagakkonara qurgan. Kotte «suv qal'asi» bölib, uçburçak şaklida bölgan: ikki uzun tomonini daryo botqoqliklari, qisqa quruqlik tomonini xandaq taşkil etgan. Qal'a maydoni taxminan 2,5 km², uni balandligi 2,5 metr, eni 10,7 metr bölgan laterit devorlar himoya qilgan.
1391-yilda Jaffna qirolligi şahzoda Sapumal tomonidan zabt etilgaç, Kotte «Sri Jayawardenepura» («ösib borayotgan ğalabaning şa'nli şahri») nomini oldi. U 16-asr oxirigaça mavjud bölgan Kotte qirolligining poytaxti edi. Ingliz tilidagi Vikipediyada şahardagi qirol saroyi, Dalada Maligawa ibodatxonasi, beş qavatli «Arama» monastiri, qirol xazinasi va boşqa obyektlar sanab ötilgan.
Portugallar orolga 1505-yilda kelib, 1565-yilga kelib şahar ustidan nazoratni örnatdi. Ammo qöşni Sitavaka qirolligining hujumlariga bardoş bera olmay, ular Kottedan voz keçib, Kolomboni poytaxt qildi.
Kotte şaharsozligi 19-asrda yangidan boşlandi; şu davrda arxeologik qoldiqlar quriliş materiali sifatida işlatildi — ularning bir qismi Kelani daryosidagi Viktoriya köprigiga ham işlatilgan. 1982-yil 29-aprelda yangi parlament binosi oçilişi bilan Kotte rasman ma'muriy poytaxtga aylandi (ingliz manbasiga köra, poytaxt etib 1977-yilda belgilangan). Hukumat idoralarini Kolombodan köçiriş jarayoni hali tugallanmagan.
Geografiyasi
1,3Şahar Kolombo bilan tutaş. Munitsipal kengaş hududi şimolda Kolonnawa, şarqda Kaduwela, janubi-şarqda Maharagama, janubi-ğarbda Dehiwala-Mount Lavinia va ğarbda Kolombo hududlari bilan çegaralanadi. Parlament majmuasi Diyawanna Oya böyidagi köl markazidagi orolda qurilgan.
Iqlimi tropik, ekvatorga yaqinligi sababli yil davomida harorat deyarli özgarmaydi. Pasttekisliklarda örtaça yillik harorat +26—28 °C, yillik yoğin 2000 mm gaça. Yoğin asosan janubi-ğarbiy musson davrida (may–sentyabr) tuşadi. Ingliz tilidagi Vikipediya iqlimni tropik yomğirli örmon iqlimi (Köppen: Af) deb tasniflaydi; eng quruq oy — fevral (örtaça 63 mm).
Aholisi
1,3Rus tilidagi Vikipediyaga köra, sönggi röyxatga olişda aholi taxminan 115 000 kişi bölgan. Aholining 85 % ini singallar, 7 % ini tamillar taşkil etadi; rasmiy tillar — singal va tamil. Aholining 75 % i buddaviylar, taxminan 15 % i hindular, taxminan 10 % i xristianlar va musulmonlardir. Ingliz tilidagi Vikipediya şaharni köp millatli va köp dinli markaz deb ta'riflaydi.
Iqtisodiyoti
1,3Materialllarda şahar iqtisodiyoti haqida ma'lumot kam. Infratuzilma haqida ma'lum: asosiy temir yöl bekati Nugegodada (Kelani Valley liniyasi), u yerda asosiy avtobus terminali ham bor. Asosiy kasalxona — Madivelada joylaşgan, Yaponiya hukumati sovğa qilgan Sri Jayawardenepura kasalxonasi. Ta'lim vazirligi va Imtihonlar departamenti Kotteda joylaşgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
1,3Munitsipal kengaş 1997-yilda taşkil topgan, birinçi mer — Çandra Silva. Şahar zonalari: Pita Kotte, Ethul Kotte, Nawala, Nugegoda va Rajagiriya. Qal'a devori va xandagining izlari ayrim joylarda hozir ham körinadi. Pita Kottedagi Sri Jayawardenepura Maha Vidyalaya orolning eng qadimgi ingliz maktabi, Ananda Sastralaya esa şahardagi eng qadimgi buddaviy maktab hisoblanadi. Nawalada Şri-Lanka Oçiq universiteti, Nugegodada Sri Jayewardenepura universiteti joylaşgan.
Eng ommabop sport turi — kriket. Futbol 1980-yildan keyin kriketdan orqada qolgan, sönggi paytlarda yana ommalaşmoqda; şaharda Çandra Silva stadioni qurilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sri Jayawardenepura Kotte // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/611 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASri Jayawardenepura Kotte. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/611
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/611
Raqamlarda
Aholi soni · 2025-yil
116 ming kişi
özgarmadi2001-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q41963wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q854wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.