Qubodiyon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qubodiyon (Qabodiyon) — Tojikistonning Xatlon viloyatidagi şaharça va Qubodiyon tumani markazi. Bu nom Örta Osiyodagi tarixiy viloyatga ham nisbat beriladi.
Tarixi
1,3Rus Vikipediyasiga köra, Qubodiyonning paydo bölişi qadimgi eron şohlari — Avesto Kay-Kubod va Sosoniy şahanşoh Qubod I bilan boğlanadi. Ingliz Vikipediyasi uni Sosoniy şohi Qubod I eftaliylar davlatidagi surgunligi paytida asos solgan bölişi mumkin, deb yozadi; şahar unga daromad manbai bölgan ehtimol. Bu taxminlar aniq tasdiqlanmagan.
7-asr xitoy manbalarida viloyat mulk sifatida tilga olinadi; uning hududi şarqdan ğarbga 2 kunlik yöl bölgan. Markaziy şahrida 3 ta Budda monastiri bölgan. Örta asrlarda nom ilk bor Tabariy asarida 725 yilda Asad ibn Abdullohning Xuttalonga yurişi munosabati bilan uçraydi. 8-asr örtalarida viloyatni arablar bosib oldi. 9-asrda u Xuttalon viloyatiga, 10-asrda Sağoniyon (Çağoniyon) viloyatiga qaragan. Sam'oniyning yozişiça, 12-asrda Qubodiyon Balx viloyatiga mansub obod nohiya edi. 19-asr va 20-asr boşida Buxoro amirligining Qubodiyon bekligiga böysungan.
Sovet davrida, 1936-yil 7-martda Tojikiston SSRda Mikoyanobod tumani taşkil etilib, Kabodien qişloği Mikoyanobod deb atalgan. 1957-yilda qişloq Nosir Xisrav nomini oldi, 1978-yilda yangi Kabodiyon tumani markazi sifatida Kabodiyon deb qayta nomlandi. 2016-yil 3-martdagi qarorga köra şaharça maqomi berildi.
Geografiyasi
1,3Qubodiyon Kofirnihon daryosi vodiysida, Boxtardan 94 km janubi-ğarbda, temiryöl bekatidan 2 km masofada joylaşgan. Duşanbegaça masofa 198 km. Özbek Vikipediyasiga köra, tarixiy viloyat Kofirnihonning quyi oqimida, Sağoniyon bilan Vaxş oraliğida, hozirgi Şaartuz tumani hududida bölgan va Romil daryosi uni kesib ötgan. Qubodiyon markazi örni Şaartuzdan 9 km narida Qiziltepa (Qizqal'a) örnida bölgan; atrofida Kaykubodşoh va Qal'ai Mir xarobalari bor.
Aholisi
1,32022-yilgi röyxatga köra şaharçada 12 500 kişi yaşagan (rus Vikipediyasi). Ingliz Vikipediyasida 2020-yil yanvar uçun taxminiy son 12 200 deb berilgan.
Iqtisodiyoti
1,3Örta asrlarda viloyatda “kubodi” deb nomlangan röyan navi yetiştirilgan; 10-asrda u asosiy ekin bölib, Hindistonga köp eksport qilingan, daromadning bir qismini hokim olgan. 17-asrda ham röyan asosiy eksport mahsuloti bölib, undan taşqari anor va ikki turdagi uzum şinnisi çiqarilgan. 10-asrda toğlarida neft, saqiç, bitum va feruza konlari bölgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
1,3Qubodiyon fors şoiri, ismoiliylik faylasufi va olimi Nosir Xusravning vatani hisoblanadi; ingliz Vikipediyasiga köra, u 1004-yilda şu yerda tuğilgan. Oksus xazinasi Qubodiyon yaqinida topilgan. Sam'oniy tilga olgan şifobaxş buloq hozir Çiluçor çaşma deb ataladi; yaqin vaqtlargaça uning yonida eski masjid bölgan, ustunlaridan birida qurilgan sana (749-yil) körsatilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qubodiyon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/712 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQubodiyon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/712
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/712
Raqamlarda
Aholi soni · 2022-yil
12 500 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q4121884wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q328796wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.