Şuiding
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Şuiding (xitoyça: 水定镇, pinyin: Şuǐdìng zhèn; avvalgi nomi Suiding, 绥定) — Xitoyning Şinjon-Uyğur muxtor rayoni Ili-Qozoq muxtor okrugidagi posyolka va Xoçeng okrugining ma'muriy markazi.
Tarixi
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Suiding qal'asi 1762-yilda Szinlun (Qianlong) imperatori davrida Oltişahr xojalari qözğoloni bostirilgaç qurilgan. 1762–1765-yillarda u Şinjon general-gubernatori — Ili generalining qarorgohi bölgan; 1765-yilda general kattaroq Xuyuan qal'asiga köçgan. 1888-yilda Suiding okrugi taşkil etilib, Suiding uning markazi bölgan.
Xuyuan 1860-yillardagi musulmonlar qözğolonida jiddiy zarar körgan. Rus Vikipediyasida Suiding ham şu qözğolondan qattiq aziyat çekkani aytiladi. 1871-yil 19-iyunda şaharni general Kolpakovskiy boşçiligidagi rus qöşinlari egallagan va butun Ili ölkasi bilan birga vaqtinça Turkiston general-gubernatorligi tarkibiga kiritilgan. Ili 1881-yildagi Peterburg şartnomasiga köra Xitoyga qaytarilgan.
Ili szyanszyuni qarorgohi Suidingda bölgan davr haqida manbalar turliça ma'lumot beradi: rus Vikipediyasiga köra qarorgoh 1883-yilda bu yerga köçirilgan; ingliz Vikipediyasiga köra general 1882–1894-yillarda Suidingda turgan, bu vaqtda yangi Xuyuan qal'asi qayta qurilgan.
Rus Vikipediyasida qayd etilişiça, 1921-yil 7-fevralda Suidunda Orenburg kazaklari atamani A. I. Dutov öldirilgan.
1950-yilda Ili okrugi taşkil etilganda Suiding okrugi unga kiritilgan; 1955-yilda u Ili-Qozoq muxtor okrugiga aylangan. 1965-yilda Suiding nomi Şuidingga almaştirilgan: «sui» («tinçlantirmoq») örniga «şui» («suv») qöllangan. 1966-yilda Şuiding okrugi Xoçeng okrugiga qöşilib, Xoçeng okrugining markazi Şuiding posyolkasiga köçirilgan.
Geografiyasi
13Posyolka okrug markazi Inindan (Yining) taxminan 40 km şimoli-ğarbda, Ili daryosidan taxminan 10 km şimolda, Qulja tekisligida joylaşgan.
Aholisi
132000-yilgi röyxatga olişga köra, Şuiding aholisi 29 277 kişi bölgan. Posyolkada uyğurlar, xitoylar va qozoqlar yaşaydi. Ma'muriy jihatdan u 9 jamoa (社区) va 4 qişloq qömitasiga (村委会) bölinadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 19-asrda Xuyuan/Suiding asosan qal'a va ma'muriy şahar bölgan, Inin esa mintaqaning savdo markazi bölib qolgan. Ruslar Suidingni «Yangi Qulja», «Xitoy Quljasi» yoki «Mançjur Quljasi» deb atagan. Xuyuanning avvalgi joyi hozir Xoçeng okrugi tarkibidagi alohida posyolka; u yerda Qing davri binolaridan qönğiroq minorasi va «General-gubernator pavilyoni» qayta tiklangan va «Xuyuan eski şahri» nomi bilan sayyohlik obyekti sifatida foydalaniladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şuiding // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/820 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞuiding. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/820
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/820
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q4527391wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q981179wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.